سکوت ناگهانی آمریکا در برابر چین

اکونومیست، موضع‌گیری تازه پیت هگست وزیر جنگ آمریکا درباره چین را مبنای یک تحلیل قرار داده می‌گوید که او این بار محتاطانه‌تر از گذشته ظاهر شده و همین تغییر لحن می‌تواند برای متحدان آسیایی واشنگتن نگران‌کننده باشد. اکونومیست می‌گوید: هگست نیم‌کره جهان را پیمود تا درباره سیاست کشورش در آسیا سخنرانی کند؛ اما در این سخنرانی حتی اشاره‌ای هم به بزرگ‌ترین نقطه تنش منطقه؛ یعنی تایوان، نکرد. این تغییر، چرخشی چشمگیر نسبت به سال گذشته محسوب می‌شود؛ زمانی که او در همین نشست هشدار داده بود حمله چین به این جزیره خودگردان «ممکن است قریب‌الوقوع باشد» و «پیامدهایی ویرانگر» به دنبال خواهد داشت. هگست که در نشست شانگری-لا یا همان نشست سالانه مقام‌های دفاعی و کارشناسان امنیتی در سنگاپور سخن می‌گفت، تأکید کرد سیاست آمریکا «قوی، آرام و شفاف» است. اما در واقع، متحدان آسیایی واشنگتن دلایل زیادی دارند که نگران ضعیف‌تر و مبهم‌تر شدن سیاست آمریکا باشند. این سخنرانی در سنگاپور در شرایطی انجام شد که دوستان آسیایی آمریکا با اضطراب فزاینده‌ای روبه‌رو هستند؛ چرا؟ چون جنگ علیه ایران، ذخایر موشکی آمریکا را تحلیل برده و باعث شده واشنگتن ارسال موشک به ژاپن را متوقف کند و تحویل تسلیحات به تایوان نیز در معرض خطر قرار گیرد. دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا، گفته است که هنگام دیدار با شی جین‌پینگ رهبر چین در پکن در اواسط ماه مه، به‌طور مفصل درباره فروش تسلیحات آمریکا به تایوان گفت‌وگو کرده است؛ این اقدام ترامپ مغایر وعده‌ای است که در سال ۱۹۸۲ داده شده بود؛ وعده‌ای که در آن آمریکا متعهد شده بود در چنین موضوعاتی با چین مشورت نکند. ترامپ همچنین فروش تسلیحات را «یک اهرم بسیار خوب برای مذاکره» توصیف کرده و با این توصیف، این نگرانی تقویت شده که شاید او حاضر باشد این کارت را برای دستیابی به یک توافق تجاری با چین معامله کند. نشست شانگری-لا که توسط مؤسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی، یک اندیشکده مستقر در لندن، برگزار می‌شود، معمولاً فرصتی برای دیدار میان وزیران دفاع آمریکا و چین است. اما دونگ جون، وزیر دفاع چین، برای دومین سال متوالی در این نشست شرکت نکرد. حیف شد؛ چراکه احتمالاً از آنچه می‌شنید ــ یا دقیق‌تر بگوییم، از آنچه نمی‌شنید ــ خوشش می‌آمد. یکی از وزیران حاضر نیز اشاره کرد که هگست سال گذشته عامدانه از عبارت «چین کمونیست» استفاده می‌کرد، اما امسال تنها از واژه ساده «چین» بهره برد. هگست تلاش زیادی کرد تا بگوید جنگ ایران و تمرکز آمریکا بر نیم‌کره غربی، از تعهد این کشور به آسیا نمی‌کاهد؛ به‌ویژه در زمینه حفظ بازدارندگی در امتداد «زنجیره اول جزایر»؛ خطی راهبردی که از ژاپن تا مالزی امتداد دارد. اکونومیست تاکید می‌کند که این موضع با گفته قبلی ترامپ چندان همخوان نیست؛ او پیش‌تر گفته بود تایوان ـ که در همین زنجیره قرار دارد ـ آن‌قدر از آمریکا دور است که دفاع از آن دشوار خواهد بود. سکوت هگست درباره تایوان، فضای بیشتری برای فشار بر متحدان آمریکا فراهم کرد. او گفت کشورهای آسیایی عملکرد بهتری نسبت به اروپایی‌ها داشته‌اند، اما برخی از آن‌ها هنوز به اندازه کافی عمل نکرده‌اند. در رتبه‌بندی‌ای که هگست ارائه داد، کره جنوبی به دلیل افزایش هزینه‌های دفاعی به‌عنوان متحدی الگو مطرح شده، اما ژاپن همچنان کشوری معرفی شده که باید «بار سنگین‌تری را به دوش بکشد». تایلند که متحد قدیمی آمریکاست، حتی در این فهرست هم قرار نگرفت و صرفاً به‌عنوان یک «شریک» نام برده شد. او در مقابل، متحدان اروپایی را متهم کرده که سرگرم «لفاظی‌های توخالی جهان‌گرایانه درباره نظم بین‌المللی مبتنی بر قواعد» شده‌اند و به همین دلیل، هم مرزهای خود را گشوده‌اند و هم نیروهای مسلح‌شان را از درون تضعیف کرده‌اند. هگست همچنین هشدار داده است: اروپا و ناتو تصمیمات بزرگی برای گرفتن دارند، و به‌زودی در این‌باره بیشتر خواهید شنید. این جمله‌ای است که به نوشته اکونومیست، یک احتمال را مطرح می‌کند: آنکه واشنگتن برنامه‌های بیشتری برای کاهش حضور نظامی خود در اروپا دارد. اکونومیست در این گزارش با اشاره به تأکید هگست بر «واقع‌گرایی عملی» و این ایده که باید کمتر حرف زد و بیشتر عمل کرد، می‌نویسد: نگرانی اصلی این است که آمریکا در حالی با لحنی آرام‌تر درباره چین صحبت می‌کند که همزمان ابزار بازدارندگی‌اش هم کوچک‌تر شده. به تعبیری، واشنگتن ممکن است نه فقط آرام‌تر حرف بزند، بلکه «چماق کوتاه‌تری» هم در دست گرفته باشد.