ناامیدی متحدان عرب آمریکا از ترامپ

برخی کشورهای خلیج فارس در حال بررسی گزینه‌های امنیتی تازه و حتی بازنگری در میزبانی از پایگاه‌های آمریکا هستند. نارضایتی از واشنگتن در منطقه خلیج فارس رو به افزایش است؛ جایی که متحدان آمریکا بیش از پیش نگران‌اند دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات متحده، نتواند دیپلماسی لازم برای دستیابی به صلح با ایران را مدیریت کند. واشنگتن پست می‌نویسد: ترامپ در هفته‌های اخیر بارها ایران را تهدید کرده و سپس با اشاره به پیشرفت در مذاکرات، از این تهدیدها عقب‌نشینی کرده است. پس از ماه‌ها درگیری و ادامه حملات موشکی و پهپادی، سه مقام و یک دیپلمات سابق آمریکایی به واشنگتن‌پست گفتند که دولت‌های عربستان، امارات، قطر، کویت و بحرین اکنون در نارضایتی از دولت آمریکا هم‌نظر شده‌اند. برخی از این کشورها حتی بحث درباره فایده ادامه میزبانی از تأسیسات بزرگ نظامی آمریکا در خاک خود را آغاز کرده‌اند. یکی از مقام‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس گفت: «ترامپ این جنگ را شروع کرد و ما داریم هزینه‌اش را می‌پردازیم.» او نیز مانند دیگر افرادی که در این گزارش با آن‌ها گفت‌وگو شده، به دلیل حساسیت موضوع به شرط ناشناس ماندن صحبت کرد. به گفته این مقام، خشم نسبت به ایالات متحده به بالاترین سطح خود از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه فوریه رسیده است. کشورهای حاشیه خلیج فارس همچنان به واشنگتن به‌عنوان یک شریک امنیتی نزدیک و تأمین‌کننده مهم تسلیحات متکی هستند و قطر و بحرین نیز میزبان پایگاه‌های بزرگ نظامی آمریکا هستند. با این حال، نارضایتی موجود باعث شده برخی دولت‌ها به فکر ترتیبات تازه‌ای بیفتند. تحلیلگران می‌گویند بعید است این تحولات در کوتاه‌مدت نظم منطقه را به‌طور اساسی دگرگون کند، اما بعضی کشورها بررسی گزینه‌های دیگر را آغاز کرده‌اند. یک مقام ارشد اروپایی معتقد است که توافق دفاعی اخیر میان عربستان، ترکیه و پاکستان، «پیامی به آمریکا» بود. در مقابل، یک مقام کاخ سفید می‌گوید ترامپ «روابط فوق‌العاده‌ای با همه شرکای ما در خلیج فارس دارد.» فراس مقصد مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در گروه اوراسیا در این باره گفت: «از همان ابتدا نارضایتی وجود داشت.» به گفته او، متحدان آمریکا در خلیج فارس احساس می‌کنند بی‌دلیل درگیر جنگی شده‌اند که ترامپ اکنون برای پایان دادن به آن با مشکل مواجه است. مقصد که ارتباطات گسترده‌ای با رهبران کشورهای خلیج فارس دارد، گفت: سیاست ترامپ در قبال ایران در منطقه اغلب با واژه‌هایی مانند «بی‌ثبات» و «پیش‌بینی‌ناپذیر» توصیف می‌شود. آنا جیکوبز پژوهشگر مؤسسه کشورهای عربی خلیج فارس در واشنگتن نیز معتقد است که از آغاز جنگ «اعتماد به آمریکا کاهش یافته است». عربستان سعودی در هفته‌های اخیر تحت فشار ویژه‌ای قرار گرفته است. علاوه بر حملات ایران و گروه‌های نظامی در عراق، این کشور هدف حملات حوثی‌های یمن نیز قرار گرفته است. نیروهای حوثی بارها زیرساخت‌های انرژی عربستان را هدف قرار داده‌اند و در تلاش‌اند تنگه باب‌المندب در ورودی دریای سرخ را مسدود کنند. نگرش رهبران کشورهای خلیج فارس نسبت به جنگ نیز تغییر کرده است. عمان از همان ابتدا با درگیری مخالف بود، اما عربستان، امارات متحده عربی و بحرین در مقاطعی از آن حمایت کرده‌اند. براساس ادعای دیپلمات‌های غربی، نیروهای اماراتی در ماه‌های اخیر «حملات متعددی» را در خاک ایران انجام داده‌اند و نیروهای سعودی نیز به گروه‌های مورد حمایت ایران که از عراق حمله می‌کردند، پاسخ نظامی داده‌اند. یک مقام اروپایی می‌گوید این نگاه در آستانه دور نخست مذاکرات ایران و ایالات متحده در ماه آوریل شروع به تغییر کرد. کشورهای خلیج فارس در حال حاضر جایگزین عملی و فوری‌ برای شراکت‌های امنیتی چنددهه‌ای خود با ایالات متحده ندارند. داگلاس سیلیمن سفیر آمریکا در کویت و عراق در دوره ریاست‌جمهوری باراک اوباما و دونالد ترامپ، گفت: در سفر اخیرش به منطقه نارضایتی از واشنگتن را شنیده است. اما در هفته‌های اخیر هم‌زمان خشم فزاینده‌ای نسبت به تهران نیز وجود دارد؛ به دلیل ادامه حملات و خودداری از بازگشایی تنگه هرمز. سیلیمن که اکنون رئیس مؤسسه کشورهای عربی خلیج فارس است، احساس حاکم بر منطقه را «نوعی تناقض عجیب» توصیف کرد: از یک سو از آمریکا بابت آغاز جنگ خشمگین‌اند و از سوی دیگر برای تجهیزات، مهمات و اطلاعات به آمریکا وابسته‌اند. اگر درگیری ادامه پیدا کند، فشار اقتصادی بر کشورهای خلیج فارس هم بیشتر خواهد شد. این منطقه حتی در شرایط عادی هم در تابستان دوره کم‌رونق‌تری را پشت سر می‌گذارد؛ گردشگری افت می‌کند و بسیاری از مردم برای فرار از گرمای حدود ۱۰۰ درجه فارنهایت، بیشتر وقت خود را در فضاهای بسته می‌گذرانند. اما با رسیدن پاییز و خنک‌تر شدن هوا، منطقه دوباره جان می‌گیرد. امسال اما شرایط متفاوت است؛ برگزاری کنفرانس‌ها، اجلاس‌ها، جشنواره‌ها و مسابقات فرمول یک که معمولاً از اکتبر تا دسامبر تقویم منطقه را شلوغ می‌کنند، به‌دلیل ادامه ناامنی در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. دیپلمات غربی گفت دهمین دوره سالانه مؤسسه ابتکار سرمایه‌گذاری آینده عربستان سعودی که اواخر اکتبر برگزار می‌شود و به داووس در صحرا شهرت دارد، می‌تواند نخستین آزمون برای سنجش این موضوع باشد که آیا مقام‌های ارشد و مدیران عامل شرکت‌های بزرگ حاضرند به منطقه سفر کنند یا نه؟