باران به داد اقتصاد ایران رسید؛ بهار رشد کشاورزی و سقوط تولید

اقتصاد ایران در بهار ۱۰.۱ درصد کوچک شد، اما رشد ۲.۳ درصدی کشاورزی با اتکا به باران‌های به‌موقع، مانع از تعمیق بیشتر این رکود شد. اقتصاد ایران در بهار ۱۴۰۵ نسبت به بهار سال قبل ۱۰.۱ درصد کوچک‌تر شد، اما کشاورزی ۲.۳ درصد رشد کرد. در فصلی که نفت و گاز، صنعت، خدمات و ساختمان عقب نشستند، بارندگی بیش از دو برابر شد؛ اتفاقی که شرایط بهتری برای کشت‌وکار فراهم کرد و به تولید برق از سدها هم کمک رساند. به گزارش زومان، جنگ، محدودیت‌های دریایی و اختلال در جابه‌جایی کالا و مواد اولیه، فعالیت بنگاه‌ها را در بهار دشوار کرد. کشاورزی نیز از این مشکلات دور نبود، اما برخلاف دیگر بخش‌های اصلی اقتصاد، از افزایش بارش بهره برد. گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس از بهاری پرباران حکایت دارد؛ هرچند این بارش‌ها در همه مناطق کشور یکسان نبود. میانگین بارش کشور در بهار امسال به ۷۸.۳ میلی‌متر رسید؛ ۱۱۰.۴ درصد بیشتر از بهار سال گذشته و ۳۴.۱ درصد بالاتر از میانگین بلندمدت این فصل. مرکز پژوهش‌های مجلس، این بهار را یکی از پربارش‌ترین بهارهای نیم‌قرن گذشته توصیف کرده است. بخش بزرگی از بارش‌ها در فروردین اتفاق افتاد. برای کشاورزی، زمان رسیدن باران هم اهمیت دارد؛ بارشی که با دوره نیاز آبی محصول هم‌زمان باشد، فرصت بیشتری برای رشد آن فراهم می‌کند. طبق گزارش این مرکز، شاخص «انطباق زمانی بارش» در فروردین به ۱۰۰ درصد رسید و میانگین آن در کل بهار ۷۲.۳ درصد بود. با این حال، نقشه بارش یکدست نبود. بعضی مناطق مرکزی و شرقی همچنان با خشکسالی هواشناسی روبه‌رو بودند، در حالی که بخش‌هایی از غرب، جنوب غرب، زاگرس میانی و سواحل جنوبی بارشی بسیار بیشتر از معمول دریافت کردند. در ایلام، بوشهر و هرمزگان، بارندگی از دو برابر میانگین بلندمدت هم فراتر رفت. این بارش‌ها برای کشت دیم اهمیت ویژه‌ای داشت. گندم و جو دیم، از جمله در مناطق غربی و زاگرس، برای تأمین آب به بارندگی متکی‌اند. کمبود باران می‌تواند رشد محصول را محدود کند و بارش به‌موقع، رطوبت خاک را در دوره رشد نگه دارد. در بهاری که تأمین مواد اولیه و حمل‌ونقل برای بسیاری از تولیدکنندگان دشوار شده بود، بارندگی بخشی از نیاز مزارع را تأمین کرد. البته کشت دیم هم به بذر، کود، ماشین‌آلات و امکان حمل و فروش محصول نیاز دارد؛ باران مشکل تأمین آب آن را سبک‌تر می‌کند، اما جای دیگر نیازهای تولید را نمی‌گیرد. رشد ۲.۳ درصدی کشاورزی در چنین شرایطی ثبت شد. افزایش بارش، زمینه مساعدتری برای تولید فراهم کرد، هرچند این رقم عملکرد کل بخش کشاورزی را نشان می‌دهد و نمی‌توان تمام آن را به گندم و جو دیم نسبت داد. اثر بارندگی به مزارع محدود نماند. تا پایان خرداد، حجم آب موجود در مخازن سدهای کشور به ۳۴.۳ میلیارد مترمکعب رسید؛ معادل ۶۶ درصد ظرفیت مخازن. حجم ذخیره آب نسبت به زمان مشابه سال قبل ۳۵ درصد بیشتر بود و آب بیشتر، امکان تولید بیشتری در اختیار نیروگاه‌های برقابی قرار داد. در فروردین و اردیبهشت امسال، تولید برقابی کشور به ۳ میلیون و ۸۱۷ هزار مگاوات‌ساعت رسید؛ یعنی تولید دو ماه نخست سال از مجموع تولید برقابی در سه ماه بهار سال گذشته بیشتر شد. سهم نیروگاه‌های برقابی از کل تولید برق کشور در بهار نیز به ۶.۸۱ درصد رسید. آمار پایان خرداد، شاخص دیگری از وضعیت تولید برق را نشان می‌دهد: در روز ۳۱ خرداد، توان تولید هم‌زمان نیروگاه‌های برقابی و سایر انرژی‌های تجدیدپذیر به ۱۱ هزار و ۷۲۰ مگاوات رسید؛ ۴۷.۴ درصد بیشتر از پایان سال ۱۴۰۴. این عدد، توان تولید در یک مقطع زمانی است، نه مجموع برق تولیدشده در فصل. همچنین چون سایر تجدیدپذیرها را هم شامل می‌شود، تمام افزایش آن را نمی‌توان به بارندگی نسبت داد. کشاورزی و برقابی‌ها از بهار پرباران بهره بردند، اما این افزایش تولید برای جبران عقب‌نشینی بخش‌های دیگر کافی نبود و اقتصاد در مجموع کوچک‌تر شد. ذخیره بیشتر سدها نیز به معنی پایان کمبود آب نیست؛ وضعیت آبخوان‌ها، میزان مصرف و بارش فصل‌های بعد همچنان تعیین‌کننده‌اند. باران بخشی از فشار بهار را کم کرد، اما مسئله آب کشور با یک فصل پرباران حل نمی‌شود.