تکلیف مالیات خرید و فروش رمزارز روشن شد

سخنگوی سازمان امور مالیاتی سازوکار دریافت مالیات از معاملات رمزارزها، معافیت‌های قانونی و زمان احتمالی اجرای آن را تشریح کرد. با افزایش معاملات رمزارز در ایران، بحث دریافت مالیات از خریدوفروش این دارایی‌ها دوباره مطرح شده است. اگرچه رمزارزها در قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی قرار گرفته‌اند، اما این به معنای دریافت مالیات از تمام معاملات بیت‌کوین، تتر و سایر ارزهای دیجیتال نیست. اجرای این قانون به راه‌اندازی زیرساخت‌های مشخصی وابسته است و برای برخی معاملات نیز معافیت‌هایی در نظر گرفته شده است. مهدی موحدی بک‌نظر سخنگوی سازمان امور مالیاتی کشور در گفت‌وگو با فارس اعلام کرد که فعالیت اقتصادی در بازار رمزارزها از شمول قوانین مالیاتی خارج نیست؛ با این حال، باید میان مالیات بر درآمد فعالان این حوزه، مالیات بر عایدی سرمایه معامله‌گران و مالیات بر ارزش افزوده خدمات صرافی‌ها تفاوت قائل شد. به گفته موحدی، قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی در سال ۱۴۰۴ تصویب شده و براساس آن، انواع رمزارز، رمزدارایی و رمزپول، به‌استثنای رمزریال جمهوری اسلامی ایران، در فهرست دارایی‌های مشمول مالیات بر عایدی سرمایه قرار گرفته‌اند. با این حال، دریافت این مالیات هنوز آغاز نشده و اجرای آن به استقرار زیرساخت‌های پیش‌بینی‌شده در قانون وابسته است. سخنگوی سازمان امور مالیاتی زمان احتمالی فراهم‌شدن این بستر را اردیبهشت ۱۴۰۶ اعلام کرده است. بنابراین، تصویب قانون به معنای آغاز فوری مالیات‌ستانی از معاملات رمزارزی نیست و زمان اجرای عملی آن به آماده‌شدن سامانه‌های مربوط بستگی دارد. یکی از مهم‌ترین نکات این قانون، معافیت فروش رمزارز توسط اشخاص غیرتجاری به صرافی‌ها و سکوهای معاملاتی مجاز است. موحدی توضیح داد که اگر افراد عادی دارایی رمزارزی خود را به اشخاص تجاری مجاز موضوع قانون بفروشند، عایدی حاصل از این معامله از مالیات بر عایدی سرمایه معاف خواهد بود. در مقابل، فروش رمزارز به سایر اشخاص می‌تواند مشمول مقررات مالیات بر درآمد اتفاقی شود. به این ترتیب، نحوه انجام معامله و وضعیت قانونی خریدار در تعیین مالیات اهمیت دارد و نمی‌توان برای تمام خریدوفروش‌های رمزارزی حکم یکسانی صادر کرد. سخنگوی سازمان امور مالیاتی تأکید کرد که درآمد فعالان اقتصادی این حوزه از قبل نیز مشمول مقررات مالیات بر درآمد بوده است. بر این اساس، اشخاص حقیقی که از فعالیت شغلی در بازار رمزارز درآمد کسب می‌کنند، حسب مورد مشمول مالیات بر درآمد مشاغل هستند و شرکت‌های فعال در این حوزه نیز باید مطابق قوانین مربوط به اشخاص حقوقی مالیات بپردازند. اما نکته مهم آن است که مالیات لزوماً بر کل ارزش معاملات یا گردش مالی صرافی محاسبه نمی‌شود. برای مثال، اگر یک سکوی مبادله رمزارز هزار میلیارد تومان تراکنش داشته باشد، به این معنا نیست که تمام این مبلغ درآمد مشمول مالیات آن است. در محاسبه مالیات باید درآمد واقعی صرافی، از جمله کارمزد معاملات و درآمد فعالیت‌های متعلق به خود شرکت، پس از لحاظ هزینه‌های قابل‌قبول بررسی شود. فعالیت استخراج رمزارز نیز در صورت ایجاد درآمد و با رعایت مقررات مربوط می‌تواند مشمول مالیات باشد. موحدی در بخش دیگری از توضیحات خود، میان خریدوفروش خود رمزارز و خدمات ارائه‌شده توسط صرافی‌ها تفاوت گذاشت. به گفته او، خدماتی مانند فراهم‌کردن بستر معامله، واسطه‌گری و دریافت کارمزد می‌توانند مشمول مالیات بر ارزش افزوده باشند؛ اما این موضوع به معنای تعلق مالیات بر ارزش افزوده به کل مبلغ خرید رمزارز نیست. برای مثال، اگر فردی ۱۰۰ میلیون تومان رمزارز خریداری کند، نمی‌توان صرفاً به دلیل انجام این معامله، تمام مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان را مبنای مالیات بر ارزش افزوده خدمات صرافی قرار داد. در چنین شرایطی باید ماهیت خدمات ارائه‌شده و کارمزد دریافتی بررسی شود.