رهبر شهید، اندیشه مقاومت را در نسل جوان تکثیر کرد

نبوی‌ثالث با تأکید بر اینکه تربیت انسان مقاوم مهم‌ترین راهکار مقابله با تحریف و جنگ نرم دشمن است، گفت: اگر نسل جوان قدرت تشخیص حقیقت و ایستادگی در مسیر حق را نیاموزد، دشمن می‌تواند با تحریف واقعیت‌ها، جای شهید و جلاد را عوض کند؛ از این‌رو تربیت باید به‌گونه‌ای باشد که انسان‌هایی آگاه، بصیر و مقاوم پرورش دهد و اندیشه مقاومت رهبر شهید نیز امروز در میان نسل جوان در حال تکثیر است. از خراسان جنوبی، دکتر سیدمهدی نبوی‌ثالث، دکتری علوم تربیتی و پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت، شامگاه (۲۹ مرداد) در میز دانشگاهیان و مردم با موضوع «مقاومت در تربیت اسلامی؛ واکاوی مبانی، اصول و راهکارهای تربیتی» با اشاره به همزمانی این نشست با شب شهادت امام حسن عسکری(ع)، آغاز امامت حضرت ولی‌عصر(عج) و شب جمعه، اظهار کرد: روح تربیت اسلامی، تربیت انسان مقاوم است و اگر قرار باشد جامعه‌ای در مسیر حق، عدالت و کمال حرکت کند، باید انسان‌هایی تربیت شوند که توان تشخیص حق و ایستادگی در مسیر آن را داشته باشند. وی با بیان اینکه موضوع مقاومت در تربیت اسلامی، موضوعی گسترده و چندساحتی است، افزود: مقاومت فقط به معنای جنگ مسلحانه و حضور در میدان نظامی نیست، بلکه در عرصه‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، هنری، اخلاقی و حتی تربیت خانوادگی نیز معنا پیدا می‌کند و دشمن نیز برای شکستن مقاومت جامعه از همه این عرصه‌ها وارد می‌شود. روح تربیت اسلامی، تربیت انسان مقاوم است نبوی‌ثالث با اشاره به اینکه موضوع این نشست در ابتدا به پیشنهاد دانشجویان رشته الهیات شکل گرفت، گفت: در ترم گذشته با تعدادی از دانشجویان درسی با عنوان «فلسفه تربیت رسمی و عمومی در جمهوری اسلامی» داشتم و در این درس درباره چیستی، چرایی و چگونگی تربیت در مدرسه با دانشجویانی که قرار است در آینده معلم شوند، گفت‌وگو می‌کردیم. این پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت ادامه داد: در پایان این دوره، دانشجویان انجمن علمی دانشجویان الهیات پیشنهاد کردند کارگاهی با موضوع مبانی مقاومت و اینکه چگونه می‌توان یک دانشجوی مقاوم تربیت کرد، برگزار شود و عنوان «مقاومت در تربیت اسلامی؛ واکاوی مبانی، اهداف و راهکارها برای تربیت انسان مقاوم» را نیز خود دانشجویان پیشنهاد کردند. وی افزود: این پیشنهاد برای من بسیار جذاب بود و به دانشجویان گفتم برای اینکه بتوانم درباره این موضوع سخن بگویم، باید خودم نیز پژوهش مستقلی انجام دهم. وقتی مطالعه را آغاز کردم، به این نتیجه رسیدم که اساساً روح تربیت اسلامی، تربیت انسان مقاوم است و بخش مهمی از سیره ائمه اطهار(ع) نیز بر تربیت انسان‌هایی استوار بوده که بتوانند در برابر باطل ایستادگی کنند. نبوی‌ثالث تصریح کرد: مقاومت باید بر سر حق باشد و ایستادگی بر سر حق، پیش از هر چیز نیازمند شناخت حق است؛ بنابراین مقاومت یک امر صرفاً احساسی نیست، بلکه مستلزم تربیت عقلانی است تا انسان بتواند ابتدا حق را بشناسد و سپس در راه آن استقامت کند. وی با بیان اینکه برای آماده‌سازی این نشست مطالعات گسترده‌ای در حوزه مقاومت انجام داده است، گفت: در جریان این پژوهش، ده‌ها مقاله، کتاب و مجموعه‌ای از بیانات و دیدگاه‌های رهبر شهید را بررسی کردم و حجم مطالعات انجام شده به اندازه‌ای بود که امیدوارم در آینده بتوان آن را در قالب یک اثر مدون منتشر کرد. امام حسن عسکری(ع)؛ تربیت جامعه شیعه برای دوران غیبت این استاد دانشگاه با اشاره به شب شهادت امام حسن عسکری(ع)، اظهار کرد: اگر بخواهیم از منظر تربیتی به زندگی آن حضرت نگاه کنیم، امام حسن عسکری(ع) در یکی از خفقان‌بارترین دوران‌های حکومت عباسی، امامت جامعه اسلامی را برعهده داشتند و با دو مسئله اساسی مواجه بودند؛ نخست حفظ جامعه شیعه در شرایط انزوا، فشار و اختناق و دوم آماده کردن این جامعه برای یک اتفاق مهم و بی‌سابقه در تاریخ تشیع یعنی دوران غیبت امام زمان(عج). نبوی‌ثالث ادامه داد: مطالعه زندگی امام حسن عسکری(ع) که امتداد مسیر آغاز شده از دوران امام صادق(ع) بود، نشان می‌دهد آن حضرت برای حفظ انسجام و ارتباط جامعه شیعه، شبکه‌ای از وکلا را سامان دادند؛ شبکه‌ای که کارکردهای علمی، فرهنگی و اجتماعی داشت و به نوعی زمینه‌ساز ارتباط جامعه با امام و آماده‌سازی مردم برای شرایط جدید بود. وی با اشاره به برخی نظریات مطرح در حوزه «ارتباطات مقاومتی» در جهان معاصر افزود: وقتی برخی نظریه‌های جدید در زمینه ارتباطات مقاومتی را مطالعه می‌کنیم، شباهت‌هایی میان این نظریات و شیوه‌ای که امام حسن عسکری(ع) برای حفظ و تقویت جامعه شیعه در پیش گرفتند، مشاهده می‌شود؛ با این تفاوت که روش امام(ع) مبتنی بر مبانی دینی و با توجه به شرایط خاص جامعه اسلامی بود. این پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت گفت: امام حسن عسکری(ع) ضمن پاسخگویی به شبهات و مباحث علمی آن دوران، به تربیت و حفظ جامعه شیعه پرداختند و این نشان می‌دهد که مقاومت در مکتب اهل‌بیت(ع) فقط به معنای مقابله فیزیکی نیست، بلکه بخش مهمی از آن، مقاومت علمی و فرهنگی است. وی افزود: امروز نیز اگر به تاریخ انقلاب اسلامی نگاه کنیم، می‌بینیم دشمن از همان ابتدا متوجه اهمیت اندیشه و تفکر شد و یکی از نخستین اهداف خود را اندیشمندان و متفکران قرار داد. نبرد اصلی دشمن در مرزهای اندیشه است نبوی‌ثالث با اشاره به شهادت شهید مرتضی مطهری، اظهار کرد: کمتر از سه ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شهید مطهری هدف ترور قرار گرفت؛ چراکه دشمن به خوبی می‌دانست نبرد اصلی در مرزهای اندیشه و فکر شکل می‌گیرد. وی ادامه داد: شهید مطهری در آثار خود با جریان‌های التقاطی و اندیشه‌های انحرافی مقابله فکری می‌کرد و کتاب «علل گرایش به مادی‌گری» نیز نمونه‌ای از تلاش علمی و فکری او برای پاسخگویی به شبهات بود. در چنین شرایطی، او میان تسلیم شدن و مقاومت در برابر انحراف قرار گرفت و مسیر مقاومت را انتخاب کرد. این استاد دانشگاه تصریح کرد: دشمن تصور می‌کرد با حذف فیزیکی یک متفکر می‌تواند اندیشه او را نیز از میان ببرد، اما تجربه انقلاب اسلامی نشان داد که شهادت یک انسان مؤمن و اندیشمند، اگر اندیشه او بر پایه حقیقت بنا شده باشد، پایان مسیر نیست. وی افزود: همین موضوع درباره رهبر شهید نیز قابل مشاهده است. دشمن تصور می‌کرد با شهادت یک رهبر می‌تواند جریان مقاومت را متوقف کند، اما آنچه در عمل اتفاق افتاد، تکثیر اندیشه مقاومت در میان نسل‌های جدید بود. نبوی‌ثالث با اشاره به نقش «جهاد تبیین» در اندیشه رهبر شهید گفت: اگر حقیقت و تاریخ به درستی برای نسل جوان تبیین نشود، زمینه برای تحریف فراهم می‌شود و دروغ جای واقعیت را می‌گیرد و جای شهید و جلاد عوض می‌شود. بنابراین یکی از مهم‌ترین عرصه‌های مقاومت، عرصه تبیین و مبارزه با تحریف است. وی ادامه داد: امروز وقتی با نوجوانان صحبت می‌کنیم، نشانه‌های اثرگذاری این اندیشه را در رفتار و انتخاب‌های آنان مشاهده می‌کنیم. در روزهای اخیر با دانش‌آموزان پایه نهم که برای ثبت‌نام به دبیرستان مراجعه می‌کردند، گفت‌وگو داشتم و تعداد قابل توجهی از آنها به رشته ریاضی علاقه‌مند بودند. این پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت افزود: برخی از این نوجوانان با صراحت می‌گفتند که می‌خواهند در آینده در حوزه هوافضا تحصیل کنند. حتی یکی از دانش‌آموزان ماکت موشک ساخته و با خود آورده بود. اینها نشانه‌هایی است که می‌تواند نشان دهد چگونه یک اندیشه، حتی پس از شهادت صاحب آن، در ذهن و فطرت نسل جوان ادامه پیدا می‌کند. مقاومت؛ قانون حاکم بر رشد انسان و جامعه نبوی‌ثالث با بیان اینکه مقاومت فقط یک مفهوم سیاسی یا نظامی نیست، گفت: اگر از منظر فلسفه، زیست‌شناسی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی نیز به موضوع نگاه کنیم، می‌بینیم که رشد و کمال در گرو نوعی مقاومت است. وی افزود: در مباحث فلسفه تعلیم و تربیت، مبانی هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و ارزش‌شناختی مورد توجه قرار می‌گیرد و در کنار آن، مبانی دین‌شناختی نیز اهمیت دارد؛ چراکه دین می‌تواند تصویری جامع از انسان، جهان، مبدأ و مقصد حرکت انسان ارائه دهد. این استاد دانشگاه ادامه داد: همان‌گونه که سازنده یک وسیله، بهترین دستورالعمل استفاده از آن را ارائه می‌کند، خالق انسان نیز بهتر از هر کسی مسیر حرکت انسان و راه رسیدن او به کمال را می‌شناسد. بنابراین در تربیت اسلامی، برای شناخت مسیر درست زندگی باید به منابع دینی مراجعه کرد و در کنار آن از شناخت جهان، انسان و تجربه‌های بشری نیز بهره گرفت. نبوی‌ثالث با اشاره به نمونه‌هایی از مقاومت در طبیعت گفت: حتی در بدن انسان نیز مفهوم مقاومت را می‌توان مشاهده کرد؛ از پوست بدن گرفته تا دستگاه ایمنی و گلبول‌های سفید، همه سازوکارهایی برای مقابله با عوامل آسیب‌زا وجود دارد. وی با اشاره به شعری از ملک‌الشعرای بهار درباره چشمه و سنگ خارا اظهار کرد: چشمه در مسیر حرکت خود با سنگ مواجه می‌شود، اما متوقف نمی‌شود؛ بلکه با تلاش و مقاومت راه خود را باز می‌کند و سرانجام به دریا می‌پیوندد. این تصویر می‌تواند برای فهم فلسفه مقاومت نیز مورد توجه قرار گیرد؛ اگر انسان حق را تشخیص داد، باید در مسیر آن ایستادگی کند. این پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت گفت: انسان نیز برای رسیدن به کمال باید در برابر بسیاری از خواسته‌ها و عوامل بازدارنده مقاومت کند. حتی در رفتارهای روزمره، انسان زمانی به ادب و فضیلت می‌رسد که بتواند در برابر گفتن، خوردن یا انجام دادن برخی امور که با کمال او سازگار نیست، خود را کنترل کند. وی افزود: بنابراین مقاومت صرفاً یک مفهوم سیاسی نیست، بلکه در ذات رشد انسان قرار دارد و از تربیت فردی و خانوادگی گرفته تا عرصه‌های اجتماعی و تمدنی امتداد پیدا می‌کند. تربیت مقاوم؛ مهم‌ترین عرصه مقاومت در برابر دشمن نبوی‌ثالث با بیان اینکه در قرآن کریم نیز بر استقامت و مقاومت تأکید شده است، گفت: در آموزه‌های قرآنی بارها انسان‌ها به استقامت، سستی نکردن و ایستادگی در مسیر حق دعوت شده‌اند و این موضوع نشان می‌دهد که مقاومت، بخشی جدایی‌ناپذیر از تربیت دینی است. وی با اشاره به کتاب «روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله سیدعلی حسینی خامنه‌ای» اظهار کرد: وقتی زندگی رهبر شهید را مطالعه می‌کنیم، می‌بینیم که مقاومت در ساحت‌های مختلف زندگی ایشان وجود داشته است؛ از دوران کودکی و تحصیل گرفته تا عرصه‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی. این استاد دانشگاه با اشاره به دیدار جرج جرداق، نویسنده و متفکر مسیحی لبنانی، با رهبر انقلاب در سال‌های گذشته، گفت: جرج جرداق که آثار ارزشمندی درباره امام علی(ع) نوشته بود، در توصیف این دیدار بر ویژگی‌هایی مانند بزرگی، تواضع، دانش، اخلاق و فرهیختگی رهبر انقلاب تأکید کرده بود. وی افزود: در این دیدار، رهبر انقلاب از جرج جرداق خواسته بودند درباره حضرت زینب(س) نیز بنویسد و این درخواست نشان می‌دهد که مفهوم مقاومت در نگاه ایشان، یک مفهوم عمیق فرهنگی و تمدنی است که شخصیت‌هایی مانند حضرت زینب(س) نیز در قله آن قرار دارند. نبوی‌ثالث تصریح کرد: رهبر شهید در طول زندگی خود صرفاً یک مدیر یا سیاستمدار نبود، بلکه یک مربی و معلم بود و به اعتقاد من، بر تربیت نسل‌های مختلف جامعه اثر گذاشت. وی ادامه داد: حتی امروز نیز می‌توان نشانه‌های این اثرگذاری را در رفتار و انتخاب‌های نوجوانان مشاهده کرد. اگر یک نوجوان با انگیزه دفاع از کشور، پیشرفت علمی و حضور در عرصه‌هایی مانند هوافضا به سمت رشته‌های تخصصی می‌رود، این نشان می‌دهد که مفهوم مقاومت می‌تواند از یک شعار به یک انتخاب تربیتی و علمی تبدیل شود. این پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت با تأکید بر اینکه مهم‌ترین عرصه مقاومت، عرصه تعلیم و تربیت است، گفت: اگر بخواهیم جامعه‌ای مقاوم داشته باشیم، باید انسان مقاوم تربیت کنیم؛ دانش‌آموز، دانشجو، معلم، خانواده و شهروند مقاوم، محصول یک نظام تربیتی هدفمند هستند. وی با بیان اینکه در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز بر ترویج فرهنگ ایثار و شهادت تأکید شده است، افزود: این موضوع باید هم به شکل مستقیم و هم تلفیقی در برنامه‌های آموزشی مورد توجه قرار گیرد. کتاب‌های درسی، فعالیت‌های فرهنگی، برنامه‌های تربیتی و حتی محیط مدرسه باید بتوانند به تربیت انسان‌هایی کمک کنند که در برابر ظلم، تحریف، فساد و انحراف، قدرت ایستادگی داشته باشند. مقاومت باید در همه ساحت‌های زندگی جریان داشته باشد نبوی‌ثالث با بیان اینکه دشمن نیز برای تغییر رفتار و باور جامعه فقط از ابزار نظامی استفاده نمی‌کند، اظهار کرد: دشمن در همه عرصه‌ها تلاش می‌کند مقاومت جامعه را بشکند؛ بنابراین اگر ما مقاومت را فقط در عرصه نظامی تعریف کنیم، بخش بزرگی از میدان را واگذار کرده‌ایم. وی افزود: مقاومت در عرصه علمی یعنی تلاش برای تولید دانش و حل مسائل کشور؛ در عرصه فرهنگی یعنی حفظ هویت و مقابله با تحریف؛ در عرصه اقتصادی یعنی تلاش، تولید و خوداتکایی؛ در عرصه اجتماعی یعنی حفظ انسجام و همدلی و در عرصه خانواده نیز یعنی تربیت نسلی که هویت، باور و قدرت تحلیل داشته باشد. این استاد دانشگاه با اشاره به نقش خانواده در تربیت انسان مقاوم گفت: یکی از ارکان اصلی مقاومت، خانواده است. دشمن اگر نتواند از مسیر نظامی به هدف خود برسد، ممکن است از مسیر فرهنگی و اجتماعی وارد شود و تلاش کند بنیان‌های فکری و هویتی خانواده را تحت تأثیر قرار دهد. وی ادامه داد: بنابراین خانواده‌ها باید نسبت به مسائل تربیتی حساس باشند و بدانند که تربیت انسان مقاوم از سال‌های نخست زندگی آغاز می‌شود و مدرسه و دانشگاه نیز باید این مسیر را تکمیل کنند. نبوی‌ثالث با اشاره به خاطره‌ای از شهید حاج قاسم سلیمانی اظهار کرد: در یکی از نقل‌ها آمده است که فردی از استادان دانشگاه از حاج قاسم درخواست کرده بود زمینه حضور او در سوریه فراهم شود، اما حاج قاسم با اشاره به تعداد زیاد داوطلبان حضور در میدان نظامی، به او گفت که در میدان دیگری نیز می‌توان خدمت کرد و خطاب به استادان و دانشگاهیان، نقش آنان را در تربیت و اثرگذاری بر دانشجویان یادآور شد. وی خاطرنشان کرد: این نگاه نشان می‌دهد که میدان مقاومت بسیار گسترده‌تر از یک جبهه نظامی است و استاد دانشگاه، معلم، طلبه، پدر و مادر و هر کسی که با نسل جوان ارتباط دارد، می‌تواند در این میدان نقش‌آفرین باشد. این پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت با بیان اینکه برای تربیت انسان مقاوم باید راهکارهای مشخصی ارائه کرد، گفت: در پژوهش انجام شده، بیش از ۲۰ راهکار از بیانات رهبر شهید و مطالعات انجام شده استخراج کرده‌ایم که می‌تواند برای تربیت دانش‌آموز، دانشجو، فرزند خانواده و به طور کلی انسان مقاوم مورد استفاده قرار گیرد. وی تأکید کرد: مقاومت باید در همه ساحت‌ها دنبال شود و همان‌گونه که دشمن در عرصه‌های مختلف برای شکستن اراده ملت تلاش می‌کند، ما نیز باید در عرصه‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، حرفه‌ای، هنری و تربیتی برای حفظ هویت و استقلال جامعه برنامه داشته باشیم. نبوی‌ثالث در پایان با بیان اینکه تربیت انسان مقاوم باید به یکی از اولویت‌های نظام تعلیم و تربیت تبدیل شود، گفت: اگر مقاومت در جامعه نهادینه شود، انسان‌هایی تربیت خواهند شد که هم قدرت تشخیص حق را دارند و هم توان ایستادگی در مسیر حق؛ و این همان هدفی است که تربیت اسلامی دنبال می‌کند. وی افزود: اگر مهم‌ترین عرصه مقاومت را عرصه تعلیم و تربیت بدانیم، باید از مدرسه و خانواده تا دانشگاه و جامعه را به میدان تربیت انسان‌هایی تبدیل کنیم که در برابر تحریف، ظلم و انحراف سست نشوند و در مسیر حقیقت، عدالت و پیشرفت کشور ایستادگی کنند. از خراسان جنوبی، دکتر سیدمهدی نبوی‌ثالث، دکتری علوم تربیتی و پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت، شامگاه (۲۹ مرداد) در میز دانشگاهیان و مردم با موضوع «مقاومت در تربیت اسلامی؛ واکاوی مبانی، اصول و راهکارهای تربیتی» با اشاره به همزمانی این نشست با شب شهادت امام حسن عسکری(ع)، آغاز امامت حضرت ولی‌عصر(عج) و شب جمعه، اظهار کرد: روح تربیت اسلامی، تربیت انسان مقاوم است و اگر قرار باشد جامعه‌ای در مسیر حق، عدالت و کمال حرکت کند، باید انسان‌هایی تربیت شوند که توان تشخیص حق و ایستادگی در مسیر آن را داشته باشند. وی با بیان اینکه موضوع مقاومت در تربیت اسلامی، موضوعی گسترده و چندساحتی است، افزود: مقاومت فقط به معنای جنگ مسلحانه و حضور در میدان نظامی نیست، بلکه در عرصه‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، هنری، اخلاقی و حتی تربیت خانوادگی نیز معنا پیدا می‌کند و دشمن نیز برای شکستن مقاومت جامعه از همه این عرصه‌ها وارد می‌شود. روح تربیت اسلامی، تربیت انسان مقاوم است نبوی‌ثالث با اشاره به اینکه موضوع این نشست در ابتدا به پیشنهاد دانشجویان رشته الهیات شکل گرفت، گفت: در ترم گذشته با تعدادی از دانشجویان درسی با عنوان «فلسفه تربیت رسمی و عمومی در جمهوری اسلامی» داشتم و در این درس درباره چیستی، چرایی و چگونگی تربیت در مدرسه با دانشجویانی که قرار است در آینده معلم شوند، گفت‌وگو می‌کردیم. این پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت ادامه داد: در پایان این دوره، دانشجویان انجمن علمی دانشجویان الهیات پیشنهاد کردند کارگاهی با موضوع مبانی مقاومت و اینکه چگونه می‌توان یک دانشجوی مقاوم تربیت کرد، برگزار شود و عنوان «مقاومت در تربیت اسلامی؛ واکاوی مبانی، اهداف و راهکارها برای تربیت انسان مقاوم» را نیز خود دانشجویان پیشنهاد کردند. وی افزود: این پیشنهاد برای من بسیار جذاب بود و به دانشجویان گفتم برای اینکه بتوانم درباره این موضوع سخن بگویم، باید خودم نیز پژوهش مستقلی انجام دهم. وقتی مطالعه را آغاز کردم، به این نتیجه رسیدم که اساساً روح تربیت اسلامی، تربیت انسان مقاوم است و بخش مهمی از سیره ائمه اطهار(ع) نیز بر تربیت انسان‌هایی استوار بوده که بتوانند در برابر باطل ایستادگی کنند. نبوی‌ثالث تصریح کرد: مقاومت باید بر سر حق باشد و ایستادگی بر سر حق، پیش از هر چیز نیازمند شناخت حق است؛ بنابراین مقاومت یک امر صرفاً احساسی نیست، بلکه مستلزم تربیت عقلانی است تا انسان بتواند ابتدا حق را بشناسد و سپس در راه آن استقامت کند. وی با بیان اینکه برای آماده‌سازی این نشست مطالعات گسترده‌ای در حوزه مقاومت انجام داده است، گفت: در جریان این پژوهش، ده‌ها مقاله، کتاب و مجموعه‌ای از بیانات و دیدگاه‌های رهبر شهید را بررسی کردم و حجم مطالعات انجام شده به اندازه‌ای بود که امیدوارم در آینده بتوان آن را در قالب یک اثر مدون منتشر کرد. امام حسن عسکری(ع)؛ تربیت جامعه شیعه برای دوران غیبت این استاد دانشگاه با اشاره به شب شهادت امام حسن عسکری(ع)، اظهار کرد: اگر بخواهیم از منظر تربیتی به زندگی آن حضرت نگاه کنیم، امام حسن عسکری(ع) در یکی از خفقان‌بارترین دوران‌های حکومت عباسی، امامت جامعه اسلامی را برعهده داشتند و با دو مسئله اساسی مواجه بودند؛ نخست حفظ جامعه شیعه در شرایط انزوا، فشار و اختناق و دوم آماده کردن این جامعه برای یک اتفاق مهم و بی‌سابقه در تاریخ تشیع یعنی دوران غیبت امام زمان(عج). نبوی‌ثالث ادامه داد: مطالعه زندگی امام حسن عسکری(ع) که امتداد مسیر آغاز شده از دوران امام صادق(ع) بود، نشان می‌دهد آن حضرت برای حفظ انسجام و ارتباط جامعه شیعه، شبکه‌ای از وکلا را سامان دادند؛ شبکه‌ای که کارکردهای علمی، فرهنگی و اجتماعی داشت و به نوعی زمینه‌ساز ارتباط جامعه با امام و آماده‌سازی مردم برای شرایط جدید بود. وی با اشاره به برخی نظریات مطرح در حوزه «ارتباطات مقاومتی» در جهان معاصر افزود: وقتی برخی نظریه‌های جدید در زمینه ارتباطات مقاومتی را مطالعه می‌کنیم، شباهت‌هایی میان این نظریات و شیوه‌ای که امام حسن عسکری(ع) برای حفظ و تقویت جامعه شیعه در پیش گرفتند، مشاهده می‌شود؛ با این تفاوت که روش امام(ع) مبتنی بر مبانی دینی و با توجه به شرایط خاص جامعه اسلامی بود. این پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت گفت: امام حسن عسکری(ع) ضمن پاسخگویی به شبهات و مباحث علمی آن دوران، به تربیت و حفظ جامعه شیعه پرداختند و این نشان می‌دهد که مقاومت در مکتب اهل‌بیت(ع) فقط به معنای مقابله فیزیکی نیست، بلکه بخش مهمی از آن، مقاومت علمی و فرهنگی است. وی افزود: امروز نیز اگر به تاریخ انقلاب اسلامی نگاه کنیم، می‌بینیم دشمن از همان ابتدا متوجه اهمیت اندیشه و تفکر شد و یکی از نخستین اهداف خود را اندیشمندان و متفکران قرار داد. نبرد اصلی دشمن در مرزهای اندیشه است نبوی‌ثالث با اشاره به شهادت شهید مرتضی مطهری، اظهار کرد: کمتر از سه ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، شهید مطهری هدف ترور قرار گرفت؛ چراکه دشمن به خوبی می‌دانست نبرد اصلی در مرزهای اندیشه و فکر شکل می‌گیرد. وی ادامه داد: شهید مطهری در آثار خود با جریان‌های التقاطی و اندیشه‌های انحرافی مقابله فکری می‌کرد و کتاب «علل گرایش به مادی‌گری» نیز نمونه‌ای از تلاش علمی و فکری او برای پاسخگویی به شبهات بود. در چنین شرایطی، او میان تسلیم شدن و مقاومت در برابر انحراف قرار گرفت و مسیر مقاومت را انتخاب کرد. این استاد دانشگاه تصریح کرد: دشمن تصور می‌کرد با حذف فیزیکی یک متفکر می‌تواند اندیشه او را نیز از میان ببرد، اما تجربه انقلاب اسلامی نشان داد که شهادت یک انسان مؤمن و اندیشمند، اگر اندیشه او بر پایه حقیقت بنا شده باشد، پایان مسیر نیست. وی افزود: همین موضوع درباره رهبر شهید نیز قابل مشاهده است. دشمن تصور می‌کرد با شهادت یک رهبر می‌تواند جریان مقاومت را متوقف کند، اما آنچه در عمل اتفاق افتاد، تکثیر اندیشه مقاومت در میان نسل‌های جدید بود. نبوی‌ثالث با اشاره به نقش «جهاد تبیین» در اندیشه رهبر شهید گفت: اگر حقیقت و تاریخ به درستی برای نسل جوان تبیین نشود، زمینه برای تحریف فراهم می‌شود و دروغ جای واقعیت را می‌گیرد و جای شهید و جلاد عوض می‌شود. بنابراین یکی از مهم‌ترین عرصه‌های مقاومت، عرصه تبیین و مبارزه با تحریف است. وی ادامه داد: امروز وقتی با نوجوانان صحبت می‌کنیم، نشانه‌های اثرگذاری این اندیشه را در رفتار و انتخاب‌های آنان مشاهده می‌کنیم. در روزهای اخیر با دانش‌آموزان پایه نهم که برای ثبت‌نام به دبیرستان مراجعه می‌کردند، گفت‌وگو داشتم و تعداد قابل توجهی از آنها به رشته ریاضی علاقه‌مند بودند. این پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت افزود: برخی از این نوجوانان با صراحت می‌گفتند که می‌خواهند در آینده در حوزه هوافضا تحصیل کنند. حتی یکی از دانش‌آموزان ماکت موشک ساخته و با خود آورده بود. اینها نشانه‌هایی است که می‌تواند نشان دهد چگونه یک اندیشه، حتی پس از شهادت صاحب آن، در ذهن و فطرت نسل جوان ادامه پیدا می‌کند. مقاومت؛ قانون حاکم بر رشد انسان و جامعه نبوی‌ثالث با بیان اینکه مقاومت فقط یک مفهوم سیاسی یا نظامی نیست، گفت: اگر از منظر فلسفه، زیست‌شناسی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی نیز به موضوع نگاه کنیم، می‌بینیم که رشد و کمال در گرو نوعی مقاومت است. وی افزود: در مباحث فلسفه تعلیم و تربیت، مبانی هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و ارزش‌شناختی مورد توجه قرار می‌گیرد و در کنار آن، مبانی دین‌شناختی نیز اهمیت دارد؛ چراکه دین می‌تواند تصویری جامع از انسان، جهان، مبدأ و مقصد حرکت انسان ارائه دهد. این استاد دانشگاه ادامه داد: همان‌گونه که سازنده یک وسیله، بهترین دستورالعمل استفاده از آن را ارائه می‌کند، خالق انسان نیز بهتر از هر کسی مسیر حرکت انسان و راه رسیدن او به کمال را می‌شناسد. بنابراین در تربیت اسلامی، برای شناخت مسیر درست زندگی باید به منابع دینی مراجعه کرد و در کنار آن از شناخت جهان، انسان و تجربه‌های بشری نیز بهره گرفت. نبوی‌ثالث با اشاره به نمونه‌هایی از مقاومت در طبیعت گفت: حتی در بدن انسان نیز مفهوم مقاومت را می‌توان مشاهده کرد؛ از پوست بدن گرفته تا دستگاه ایمنی و گلبول‌های سفید، همه سازوکارهایی برای مقابله با عوامل آسیب‌زا وجود دارد. وی با اشاره به شعری از ملک‌الشعرای بهار درباره چشمه و سنگ خارا اظهار کرد: چشمه در مسیر حرکت خود با سنگ مواجه می‌شود، اما متوقف نمی‌شود؛ بلکه با تلاش و مقاومت راه خود را باز می‌کند و سرانجام به دریا می‌پیوندد. این تصویر می‌تواند برای فهم فلسفه مقاومت نیز مورد توجه قرار گیرد؛ اگر انسان حق را تشخیص داد، باید در مسیر آن ایستادگی کند. این پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت گفت: انسان نیز برای رسیدن به کمال باید در برابر بسیاری از خواسته‌ها و عوامل بازدارنده مقاومت کند. حتی در رفتارهای روزمره، انسان زمانی به ادب و فضیلت می‌رسد که بتواند در برابر گفتن، خوردن یا انجام دادن برخی امور که با کمال او سازگار نیست، خود را کنترل کند. وی افزود: بنابراین مقاومت صرفاً یک مفهوم سیاسی نیست، بلکه در ذات رشد انسان قرار دارد و از تربیت فردی و خانوادگی گرفته تا عرصه‌های اجتماعی و تمدنی امتداد پیدا می‌کند. تربیت مقاوم؛ مهم‌ترین عرصه مقاومت در برابر دشمن نبوی‌ثالث با بیان اینکه در قرآن کریم نیز بر استقامت و مقاومت تأکید شده است، گفت: در آموزه‌های قرآنی بارها انسان‌ها به استقامت، سستی نکردن و ایستادگی در مسیر حق دعوت شده‌اند و این موضوع نشان می‌دهد که مقاومت، بخشی جدایی‌ناپذیر از تربیت دینی است. وی با اشاره به کتاب «روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله سیدعلی حسینی خامنه‌ای» اظهار کرد: وقتی زندگی رهبر شهید را مطالعه می‌کنیم، می‌بینیم که مقاومت در ساحت‌های مختلف زندگی ایشان وجود داشته است؛ از دوران کودکی و تحصیل گرفته تا عرصه‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی. این استاد دانشگاه با اشاره به دیدار جرج جرداق، نویسنده و متفکر مسیحی لبنانی، با رهبر انقلاب در سال‌های گذشته، گفت: جرج جرداق که آثار ارزشمندی درباره امام علی(ع) نوشته بود، در توصیف این دیدار بر ویژگی‌هایی مانند بزرگی، تواضع، دانش، اخلاق و فرهیختگی رهبر انقلاب تأکید کرده بود. وی افزود: در این دیدار، رهبر انقلاب از جرج جرداق خواسته بودند درباره حضرت زینب(س) نیز بنویسد و این درخواست نشان می‌دهد که مفهوم مقاومت در نگاه ایشان، یک مفهوم عمیق فرهنگی و تمدنی است که شخصیت‌هایی مانند حضرت زینب(س) نیز در قله آن قرار دارند. نبوی‌ثالث تصریح کرد: رهبر شهید در طول زندگی خود صرفاً یک مدیر یا سیاستمدار نبود، بلکه یک مربی و معلم بود و به اعتقاد من، بر تربیت نسل‌های مختلف جامعه اثر گذاشت. وی ادامه داد: حتی امروز نیز می‌توان نشانه‌های این اثرگذاری را در رفتار و انتخاب‌های نوجوانان مشاهده کرد. اگر یک نوجوان با انگیزه دفاع از کشور، پیشرفت علمی و حضور در عرصه‌هایی مانند هوافضا به سمت رشته‌های تخصصی می‌رود، این نشان می‌دهد که مفهوم مقاومت می‌تواند از یک شعار به یک انتخاب تربیتی و علمی تبدیل شود. این پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت با تأکید بر اینکه مهم‌ترین عرصه مقاومت، عرصه تعلیم و تربیت است، گفت: اگر بخواهیم جامعه‌ای مقاوم داشته باشیم، باید انسان مقاوم تربیت کنیم؛ دانش‌آموز، دانشجو، معلم، خانواده و شهروند مقاوم، محصول یک نظام تربیتی هدفمند هستند. وی با بیان اینکه در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش نیز بر ترویج فرهنگ ایثار و شهادت تأکید شده است، افزود: این موضوع باید هم به شکل مستقیم و هم تلفیقی در برنامه‌های آموزشی مورد توجه قرار گیرد. کتاب‌های درسی، فعالیت‌های فرهنگی، برنامه‌های تربیتی و حتی محیط مدرسه باید بتوانند به تربیت انسان‌هایی کمک کنند که در برابر ظلم، تحریف، فساد و انحراف، قدرت ایستادگی داشته باشند. مقاومت باید در همه ساحت‌های زندگی جریان داشته باشد نبوی‌ثالث با بیان اینکه دشمن نیز برای تغییر رفتار و باور جامعه فقط از ابزار نظامی استفاده نمی‌کند، اظهار کرد: دشمن در همه عرصه‌ها تلاش می‌کند مقاومت جامعه را بشکند؛ بنابراین اگر ما مقاومت را فقط در عرصه نظامی تعریف کنیم، بخش بزرگی از میدان را واگذار کرده‌ایم. وی افزود: مقاومت در عرصه علمی یعنی تلاش برای تولید دانش و حل مسائل کشور؛ در عرصه فرهنگی یعنی حفظ هویت و مقابله با تحریف؛ در عرصه اقتصادی یعنی تلاش، تولید و خوداتکایی؛ در عرصه اجتماعی یعنی حفظ انسجام و همدلی و در عرصه خانواده نیز یعنی تربیت نسلی که هویت، باور و قدرت تحلیل داشته باشد. این استاد دانشگاه با اشاره به نقش خانواده در تربیت انسان مقاوم گفت: یکی از ارکان اصلی مقاومت، خانواده است. دشمن اگر نتواند از مسیر نظامی به هدف خود برسد، ممکن است از مسیر فرهنگی و اجتماعی وارد شود و تلاش کند بنیان‌های فکری و هویتی خانواده را تحت تأثیر قرار دهد. وی ادامه داد: بنابراین خانواده‌ها باید نسبت به مسائل تربیتی حساس باشند و بدانند که تربیت انسان مقاوم از سال‌های نخست زندگی آغاز می‌شود و مدرسه و دانشگاه نیز باید این مسیر را تکمیل کنند. نبوی‌ثالث با اشاره به خاطره‌ای از شهید حاج قاسم سلیمانی اظهار کرد: در یکی از نقل‌ها آمده است که فردی از استادان دانشگاه از حاج قاسم درخواست کرده بود زمینه حضور او در سوریه فراهم شود، اما حاج قاسم با اشاره به تعداد زیاد داوطلبان حضور در میدان نظامی، به او گفت که در میدان دیگری نیز می‌توان خدمت کرد و خطاب به استادان و دانشگاهیان، نقش آنان را در تربیت و اثرگذاری بر دانشجویان یادآور شد. وی خاطرنشان کرد: این نگاه نشان می‌دهد که میدان مقاومت بسیار گسترده‌تر از یک جبهه نظامی است و استاد دانشگاه، معلم، طلبه، پدر و مادر و هر کسی که با نسل جوان ارتباط دارد، می‌تواند در این میدان نقش‌آفرین باشد. این پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت با بیان اینکه برای تربیت انسان مقاوم باید راهکارهای مشخصی ارائه کرد، گفت: در پژوهش انجام شده، بیش از ۲۰ راهکار از بیانات رهبر شهید و مطالعات انجام شده استخراج کرده‌ایم که می‌تواند برای تربیت دانش‌آموز، دانشجو، فرزند خانواده و به طور کلی انسان مقاوم مورد استفاده قرار گیرد. وی تأکید کرد: مقاومت باید در همه ساحت‌ها دنبال شود و همان‌گونه که دشمن در عرصه‌های مختلف برای شکستن اراده ملت تلاش می‌کند، ما نیز باید در عرصه‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، حرفه‌ای، هنری و تربیتی برای حفظ هویت و استقلال جامعه برنامه داشته باشیم. نبوی‌ثالث در پایان با بیان اینکه تربیت انسان مقاوم باید به یکی از اولویت‌های نظام تعلیم و تربیت تبدیل شود، گفت: اگر مقاومت در جامعه نهادینه شود، انسان‌هایی تربیت خواهند شد که هم قدرت تشخیص حق را دارند و هم توان ایستادگی در مسیر حق؛ و این همان هدفی است که تربیت اسلامی دنبال می‌کند. وی افزود: اگر مهم‌ترین عرصه مقاومت را عرصه تعلیم و تربیت بدانیم، باید از مدرسه و خانواده تا دانشگاه و جامعه را به میدان تربیت انسان‌هایی تبدیل کنیم که در برابر تحریف، ظلم و انحراف سست نشوند و در مسیر حقیقت، عدالت و پیشرفت کشور ایستادگی کنند.