وضعیت مالی تپ‌سی؛ از ضرر ۴۰۰ میلیاردی تا افت درآمد سفر

جهش ۵.۵ برابری هزینه‌های مالی در سال ۱۴۰۴ سود عملیاتی تپسی را خنثی کرد و زیان بزرگی برای این شرکت رقم زد. هم‌زمان با شرایط جنگی، محاصره دریایی و قطعی اینترنت، درآمد یک پلتفرم تاکسی اینترنتی کاهش یافت. در بهار امسال، سهم دریافتی تپسی از کمیسیون سفر رانندگان حدود ۲۵ درصد افت کرد، هرچند وضعیت سود و زیان این پلتفرم پیشینه‌ای فراتر از بهار امسال دارد. بر اساس گزارش زومان، عملکرد مالی تپسی در سال ۱۴۰۴ حاکی از تناقضی آشکار در ساختار این شرکت است؛ مجموعه‌ای که از جابه‌جایی مسافران به سود عملیاتی ۳۰۵ میلیارد تومانی دست یافته، اما سال مالی را با زیان خالص ۴۴۷ میلیارد تومانی به پایان برده است. در سال ۱۴۰۳، تپسی توانسته بود سود خالصی معادل ۲۴۳ میلیارد تومان در دفاتر خود ثبت کند. با این حال، بررسی داده‌های سامانه کدال، پایگاه رسمی انتشار اطلاعات مالی شرکت‌های بورسی، نشان می‌دهد که با وجود تداوم سودآوری در بخش عملیاتی، هزینه‌های مالی معادله را بر هم زده‌اند. هزینه تأمین مالی، عمدتا به مخارجی گفته می‌شود که شرکت بابت دریافت وام و تسهیلات بانکی می‌پردازد. این ردیف درصورت مالی تپسی در سال ۱۴۰۴ با جهشی ۵.۵ برابری نسبت به سال قبل، به رقم ۷۸۰ میلیارد تومان رسید. این متغیر در سال ۱۴۰۳ معادل ۱۴۱ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان بود. رشد قابل‌توجه تسهیلات و پرداختنی‌های بلندمدت، سود عملیاتی را ذوب کرد و زیان خالص بر جای گذاشت. با ورود به بهار ۱۴۰۵، روند زیان‌دهی تداوم یافت، اما شیب آن کندتر شد و زیان خالص فصل به ۷۳ میلیارد تومان کاهش پیدا کرد. کمیسیون دریافتی از رانندگان، ستون فقرات درآمدهای تپسی را تشکیل می‌دهد. در سال ۱۴۰۴، این کمیسیون‌ها رقمی معادل ۲ هزار و ۹۸۰ میلیارد تومان درآمد ایجاد کردند که سهمی ۸۴ درصدی از کل درآمدهای عملیاتی ۳ هزار و ۵۴۵ میلیارد تومانی شرکت داشت. این جریان درآمدی در سال ۱۴۰۴، رشدی ۲۹.۴ درصدی نسبت به سال پیش از آن تجربه کرده بود. با این حال، قطعی اینترنت و تنش‌های ناشی از درگیری‌های منطقه‌ای در بهار ۱۴۰۵ روند این رشد را متوقف کرد. در این فصل، درآمد حاصل از کمیسیون سفرها با کاهشی ۲۵ درصدی نسبت به رقم ۸۵۵ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومانی در بهار ۱۴۰۴، به ۶۳۸ میلیارد تومان رسید. با این حال، با عبور از شرایط بحرانی، روند بهبود از تیرماه ۱۴۰۵ آغاز شد و درآمد شرکت با رشدی قابل توجه در ۴ ماهه ابتدایی سال به ۹۳۵ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان افزایش یافت؛ موضوعی که می‌تواند نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری تقاضا پس از برطرف شدن محدودیت‌ها باشد. کاهش درآمدها در بهار امسال می‌تواند دلایل گوناگونی داشته باشد؛ با وجود تورم بالایی که در بخش حمل‌ونقل شاهد بودیم، بعید است این افت ناشی از کاهش نرخ سفرها باشد. با این حال، در صورت کاهش تقاضای سفر، می‌توان دلایل دیگری را مطرح کرد؛ از جمله کم‌شدن سهم تپ‌سی از بازار حمل‌ونقل در آن مقطع زمانی یا افت تقاضا به‌دلیل وضعیت نامساعد جنگ و اینترنت. فراتر از حجم درآمدهای خلق‌شده، کارایی پلتفرم در تبدیل کمیسیون‌ها به سود ناخالص، یعنی سود باقیمانده پس از کسر هزینه‌های مستقیم ارائه خدمات، شاخصی تعیین‌کننده است. در سال ۱۴۰۳، تپسی از هر ۱۰۰ تومان کمیسیونی که دریافت می‌کرد، تقریباً نیمی از آن (حدود ۴۷ درصد) را به عنوان سود ناخالص شناسایی می‌کرد. این حاشیه سود در سال ۱۴۰۴ به ۲۷ درصد کاهش یافت، اما در بهار ۱۴۰۵ با بهبودی نسبی دوباره به ۳۰ درصد رسید؛ به‌طوری‌که پس از کسر بهای تمام‌شده عملیاتی از کل درآمدهای بهاره، ۱۹۲ میلیارد تومان سود ناخالص در صورت‌های مالی این پلتفرم به ثبت رسید. این ارقام نشان می‌دهد پایداری کسب‌وکارهای مبتنی بر پلتفرم، به مدیریت هم‌زمان مخارج جاری و مهار اهرم‌های بدهی وابسته است.