اسرائیل به ونزوئلا برگشت؛ زلزله شروع یک چرخش بود!

ونزوئلا و اسرائیل پس از سال‌ها خصومت، روابط کنسولی را از سر گرفتند اما هنوز به عادی‌سازی کامل نرسیده‌اند. اسرائیل و ونزوئلا هفته گذشته تصمیم گرفتند روابط کنسولی موردی را از سر بگیرند؛ نشانه‌ای از بهبود مناسبات دیپلماتیک پس از آن‌که هوگو چاوز، رئیس‌جمهور پیشین ونزوئلا، در سال ۲۰۰۹ این روابط را قطع کرد. با وجود این، منابع دیپلماتیک اسرائیلی تأکید کردند که تل‌آویو و کاراکاس هنوز در مسیر بازگشت به روابط کامل قرار نگرفته‌اند. به‌گزارش المانیتور، اسرائیل و ونزوئلا در بیانیه‌ای مشترک روز سه‌شنبه اعلام کردند که روابط میان اسرائیل و جامعه‌ی یهودیان ونزوئلا «پل تاریخی مهمی از دوستی» به‌شمار می‌آید و افزودند که «به همکاری فنی دوجانبه‌ی خود که از پاسخ اضطراری و تلاش‌های بازسازی پس از زمین‌لرزه‌ی دوقلو در ماه ژوئن ناشی شده، ادامه خواهند داد». تل‌آویو و کاراکاس همچنین بر زمینه‌هایی تأکید کردند که پس از زلزله، به‌ویژه در حوزه‌ی امداد و بازسازی، میان دو طرف شکل گرفت. ونزوئلا اندکی پس از تاسیس رژیم صهیونیستی در سال ۱۹۴۸، اسرائیل را به رسمیت شناخت و مناسبات تل‌آویو و کاراکاس طی دهه‌های بعدی عمیق‌تر شد. اوج این نزدیکی در سفر سال ۱۹۹۵ شیمون پرز، وزیر خارجه‌ی وقت اسرائیل، به کاراکاس دیده شد؛ سفری که بازتاب‌دهنده‌ی رابطه‌ی گسترده‌ی دیپلماتیک، تجاری و فرهنگی دو طرف بود. با روی کار آمدن چاوز در سال ۱۹۹۹، مسیر روابط تغییر کرد؛ او با رد آن‌چه امپریالیسم آمریکایی می‌خواند، از اسرائیل فاصله گرفت و هم‌زمان به ایران و سوریه نزدیک شد. چاوز رابطه‌ای نزدیک با محمود احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور وقت ایران، برقرار کرد و دو رهبر، بین سال‌های ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۷ سه بار به کشورهای یکدیگر سفر کردند. او همچنین به‌شدت از عملیات اسرائیل در کرانه‌ی باختری، غزه و لبنان انتقاد می‌کرد و گاه اقدامات نظامی اسرائیل را با عملکرد آلمان نازی مقایسه می‌کرد. پس از آغاز عملیات اسرائیل علیه حماس در غزه، چاوز در سال ۲۰۰۹ روابط با تل‌آویو را قطع کرد. بر پایه‌ی داده‌هایی که فدراسیون جوامع یهودی ونزوئلا در سال ۲۰۱۰ ارائه داد، شمار یهودیان این کشور در ده سال نخست قدرت‌گیری چاوز به نصف کاهش یافت؛ از ۱۸ هزار نفر در سال ۲۰۰۰ به ۹ هزار نفر یک دهه بعد. پس از مرگ چاوز در سال ۲۰۱۳، روابط اسرائیل و ونزوئلا اندکی تغییر کرد. نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور جدید، در سال ۲۰۱۷ گفت که خواهان ازسرگیری روابط دیپلماتیک میان دو طرف است، هرچند چنین اتفاقی رخ نداد. در همان دوره، ونزوئلا در دولت مادورو که او نیز سوسیالیست و مخالف نفوذ آمریکا در منطقه بود، روابط نزدیکی با ایران داشت و در ژوئن سال گذشته محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، را میزبانی کرد. به باور کنیث رامیرز، رئیس اندیشکده‌ی مستقل شورای ونزوئلا برای روابط خارجی و استاد دانشگاه مرکزی ونزوئلا، بازداشت مادورو توسط ایالات متحده در ژانویه، راه را برای تغییر در روابط اسرائیل و ونزوئلا باز کرد. وزارت خارجه‌ی اسرائیل و فرماندهی جبهه‌ی داخلی ارتش این رژیم، هیاتی از کمک‌ها را برای عملیات جست‌وجو و نجات و نیز ارزیابی‌های مهندسی پس از زمین‌لرزه‌های ویرانگر ۲۴ ژوئن به ونزوئلا اعزام کردند. این هیات به‌طور رسمی در کاراکاس از سوی رودریگز پذیرفته شد؛ حرکتی که به گفته‌ی منابع دیپلماتیک، نشانه‌ای از آمادگی کاراکاس برای آغاز ترمیم روابط بود. یکی از منابع دیپلماتیک در گفت‌وگو با المانیتور و به شرط ناشناس‌ماندن گفت: به‌گفته‌ی همین منبع، تماس‌های سیاسی میان دو طرف در ماه‌های پس از زلزله شکل گرفت و شدت گرفت و هر دو طرف تمایل خود را برای بازسازی دست‌کم بخشی از روابط نشان دادند، هرچند ونزوئلا حاضر نشد لحن ضداسرائیلی خود درباره‌ی غزه را تغییر دهد. بر اساس گفته‌های منابع دیپلماتیک اسرائیلی، تل‌آویو به‌جای پیگیری عادی‌سازی کامل، مسیر تدریجی را برگزیده است. تمرکز فعلی بر ادامه‌ی کمک به قربانیان زلزله، احیای خدمات کنسولی که مدت‌ها متوقف مانده بود و حفظ ارتباط با جامعه‌ی یهودیان ونزوئلا قرار دارد. این منابع افزودند که اسرائیل نه روابط کامل کنسولی را از سر خواهد گرفت و نه کنسولگری‌ در کاراکاس باز خواهد کرد، بلکه سازوکاری برای ارائه‌ی خدمات کنسولی موردی ایجاد می‌کند؛ احتمالا با اعزام یک تیم کنسولی از سفارت اسرائیل در کشوری نزدیک هر سه ماه یک‌بار. یکی از منابع دیپلماتیک گفت: در همین حال، مقام‌های اسرائیلی همچنان بر این نظرند که آنچه اکنون آغاز شده، هنوز فاصله‌ی زیادی با بازگشت کامل روابط دارد. کنت رامیرز، رئیس شورای ونزوئلا برای روابط خارجی، گفت تصمیم ونزوئلا برای پیش بردن پیوندها با اسرائیل واکنشی عملی به زمین‌لرزه‌ی ویرانگری بود که بیش از ۶۳۰۰ نفر را کشت. او افزود: رامیرز ادامه داد ونزوئلا پس از قرار گرفتن زیر «قیمومت» آمریکا در حال بازآرایی سیاست خارجی خود است، اما هم‌زمان یادآور شد که محدودیت‌هایی همچنان پابرجاست و مخالفت نیروهای وابسته به دوران چاوز و مادورو که هنوز در دولت حضور دارند، مانع جهش بزرگ در روابط می‌شود. خود رودریگز نیز در موضع‌گیری درباره‌ی اسرائیل چرخش نشان داده است؛ او پیش‌تر که در دولت مادورو معاون رئیس‌جمهور بود، از این کشور انتقاد می‌کرد. در اکتبر ۲۰۲۳، او حملات اسرائیل به غزه را در پستی در اکس «بی‌رحمی» توصیف کرد. رامیرز گفت در حالی‌که ونزوئلا هنوز روابط خود را با ایران قطع نکرده، از جمهوری اسلامی ایران «فاصله» می‌گیرد و در پاسخ به نفوذ دولت ترامپ، به اسرائیل نزدیک‌تر می‌شود. در ژوئیه، ابلاردو دِ لا اِسپرِیا، رئیس‌جمهور تازه‌منتخب کلمبیا، اعلام کرد روابط کشورش با اسرائیل را احیا می‌کند و قصد دارد در اورشلیم سفارت باز کند؛ اقدامی که در تضاد با رئیس‌جمهور قبلی او، گوستاوو پترو، که آشکارا حامی فلسطین بود قرار داشت. در ۱۰ اوت، بوگوتا حاکمیت اسرائیل بر بلندی‌های اشغالی جولان را به رسمیت شناخت و به دومین کشور جهان پس از ایالات متحده تبدیل شد که چنین کاری می‌کند. نتانیاهو نیز روز پنجشنبه اعلام کرد اسرائیل یک تیم کمک‌های انسانی به کلمبیا می‌فرستد تا به قربانیان زمین‌لرزه‌ای که روز دوشنبه آن کشور را لرزاند، یاری رساند. بولیوی نیز در دسامبر ۲۰۲۵، اندکی پس از پیروزی انتخاباتی رودریگو پاز پریرا، روابط خود را با اسرائیل احیا کرد. این کشور در سال ۲۰۲۳ و در بحبوحه‌ی جنگ غزه، روابط دیپلماتیک خود را با اسرائیل قطع کرده بود. در ونزوئلا، تغییر سیاسی از طریق بازداشت رئیس دولت توسط ایالات متحده رقم خورد، اما رودریگز از آن زمان به‌ویژه در موضوع انرژی، روابط نزدیکی با دولت ترامپ برقرار کرده و دولت او در آوریل توافقی برای مبادله‌ی دارایی با غول نفتی آمریکایی شورون امضا کرد. نظر شما درباره‌ی نزدیکی محتاطانه‌ی ونزوئلا و اسرائیل چیست؟