فرمول جدید کره جنوبی برای فتح بازارها؛ سئول چطور جهان را غافلگیر کرد؟

آیا می‌دانید چرا کره جنوبی این روزها در مرکز توجه اقتصاد جهانی قرار گرفته است؟ پاسخ ساده است: افزایش تولید. کارخانه‌های تولید تراشه‌ (Chip)، کشتی‌ و تانک‌ در کره با موجی از سفارش‌ها و سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی و بازسازی صنایع دفاعی، توانسته‌اند رکوردهای تازه‌ای در حوزه تولید ثبت کنند. آنطور که فایننشال تایمز گزارش داده، اقتصاد کره در سه‌ماهه اول سال رشد ۳.۶ درصدی را تجربه کرد؛ رقمی که از رشد سه‌ماهه پایانی سال گذشته فراتر رفته و صادرات این کشور نیز با افزایش ۳۸ درصدی به رکورد ۲۲۰ میلیارد دلار رسیده است. دو شرکت پیشرو، سامسونگ الکترونیکس و اس‌کی هاینیکس (SK Hynix)، از بازاری با ارزش بیش از ۱ تریلیون دلار برخوردارند و جزو ۲۰ شرکت بزرگ جهان هستند. محرک اصلی این رشد چیست؟ هوش مصنوعی (AI) سهم بزرگی از این رشد را به خود اختصاص داده است. رشد انفجاری تقاضا برای این حوزه، نیاز به تجهیزات خاص و قدرتمندی را در صنعت برق ایجاد کرده است؛ تجهیزاتی که ولتاژهای فوق‌العاده بالا را کنترل و منتقل می‌کنند و در دنیای دیتاسنترها به «ترانسفورماتورهای فوق‌العاده پرولتاژ» مشهورند. این قطعات، با ظاهری صنعتی و عملکردی حیاتی، انرژی مورد نیاز مراکز داده عظیم را تأمین می‌کنند و بدون آنها، موتور هوش مصنوعی حتی یک لحظه هم نمی‌تواند حرکت کند. اما آیا این تجهیزات تنها برای مراکز داده اهمیت دارند یا اثر گسترده‌تری روی اقتصاد کره دارند؟ شین هیون-سونگ، رئیس بانک مرکزی کره، به این پرسش پاسخ داده است: چنین برآوردی نشان می‌دهد که رونق تراشه‌ها تنها به سود چند شرکت بزرگ نیست، بلکه در سطح کلان اقتصادی نیز وزن تعیین‌کننده‌ای پیدا کرده است. در واقع، فناوری‌های مرتبط با هوش مصنوعی اکنون نه فقط صادرات، بلکه انتظارات رشد آینده کره‌جنوبی را هم شکل می‌دهند. اما علاوه بر هوش مصنوعی، صنعت کشتی‌سازی نیز محرک مهمی برای رشد اقتصادی کره بوده است؛ بازاری که حالا به محل رقابت چین و کره بدل شده و سایر کشورها جایگاه چندانی در آن ندارند؛ شرایطی که سئول را زیر ذره بین واشینگتن و متحدانش قرار داده است. شرکت هیوندای هوی اینداستریز، بزرگ‌ترین کشتی‌ساز جهان، امسال برای ۱۶ فروند کشتی حمل گاز مایع (LNG) سفارش تازه دریافت کرده؛ در حالی‌که این عدد برای کل جهان در سال ۲۰۲۵ تنها هفت فروند بود. یکی از کارگران کشتی‌سازی وضعیت تولید را اینطور توصیف می‌کند: اما چرا آمریکا و متحدانش برای تامین ناوهای جنگی به کره نگاه می‌کنند؟ پاسخ روشن است:‌ سلاح‌های کره‌ای اغلب برای خریداران جذاب‌اند، چون از رقبای غربی ارزان‌ترند و تا حد زیادی از تأخیرها و محدودیت‌های استفاده‌ای که معمولاً سیستم‌های آمریکایی را همراهی می‌کند، مصون هستند. جنگ روسیه علیه اوکراین و نگرانی‌های امنیتی رو‌به‌افزایش در اروپا، آسیا و خاورمیانه نیز به رونق صنعت صادرات تسلیحات کره دامن زده است. در همین حال، پنتاگون در آوریل از مطالعه امکان‌سنجی ۱.۸۵ میلیارد دلاری برای برون‌سپاری طراحی و ساخت ناوهای جنگی به کره و ژاپن خبر داد؛ تصمیمی که با سنت قدیمی تولید صرفاً داخلی در آمریکا تناقض دارد. پاتریک هان بانکدار ساکن سئول در این باره می‌گوید: «اگر آمریکا بخواهد کنترل خود را در منطقه آسیا-اقیانوسیه حفظ کند، به کشتی‌سازی نظامی و تجاری نیاز دارد و این موضوع توجه ویژه‌ای را به سمت سئول متمرکز می کند.» کره‌جنوبی تنها در سال جاری قراردادهایی با پرو، نروژ و امارات متحده عربی امضا کرده و علاوه بر آن، فروش جنگنده، راکت و تانک به ارزش ۶.۵ میلیارد دلار به لهستان را نیز قطعی کرده است. هان علت عملکرد فراتر از انتظار صنعت کره را در گستره چبول‌ها (هلدینگ‌های خانوادگی‌) نسبت می‌دهد. اما رونق تنها به صنایع سنگین و فناوری محدود نمانده است و صنایع سبک مصرفی کره نیز در حال رشد هستند. این کشور پس از فرانسه در صادرات لوازم آرایشی مقام دوم را دارد و محبوبیت جهانی موسیقی و سریال‌های کره‌ای گردشگری را تقویت کرده است.» شمار ورود گردشگران در سه‌ماهه نخست به ۴.۷۶ میلیون نفر رسید که نسبت به دوره مشابه سال ۲۰۲۵، ۲۳ درصد افزایش را نشان می‌دهد. اما آیا همه از این رشد سهم می‌برند؟ پاسخ منفی است. صنایع فولاد و پتروشیمی تحت فشار رقابت کالاهای ارزان‌قیمت چینی و افزایش قیمت نفت قرار دارند و شرکت‌های کوچک و متوسط هم به دلیل هزینه بالای دستمزد و انرژی با مشکلات جدی روبه‌رو هستند و رشد برای آن‌ها دشوار است. کارشناسان هشدار می‌دهند که تغییر سیاست اقتصادی چین، از تولیدکننده محصولات ارزان به یک قدرت تکنولوژیک، می‌تواند تهدیدی جدی برای اقتصاد کره باشد. آیا کره هنوز می‌تواند پیشتازی خود در حوزه تولید ماشین‌آلات، باتری‌ها، نمایشگرها و خودروها را حفظ کند؟ تحلیل‌ها نشان می‌دهد که برخی از این پیشتازی‌ها در حال از دست رفتن است. کیم یونگ-هان، استاد اقتصاد دانشگاه سونگ‌کیون‌کوآن، می‌گوید: «صنایعی که نتوانند برتری تکنولوژیک خود را حفظ کنند، به زودی از بازار حذف خواهند شد. تقریباً در همه بخش‌ها به جز نیمه‌هادی‌ها، کره در حال کاهش مزیت نسبی است.»