حمله به کارون؛ ترکش به یخچال، مبل و خودرو

به گزارش زومان، صبح امروز پتروشیمی کارون در بندر ماهشهر استان خوزستان مورد هدف اسرائیل قرار گرفت. اما این رخداد فقط یک اتفاق بد نظامی یا صنعتی نبود. این کارخانه یکی از حلقه‌های مهم زنجیره تولید کالا در ایران است؛ حلقه‌ای که شاید در نگاه اول چندان آشنا نباشد، اما اثر آن به خانه، یخچال، خودرو، مبلمان، و حتی تخت خواب شما می‌رسد. از آغاز جنگ در اسفند سال گذشته، چند بار صنایع پتروشیمی ایران هدف قرار گرفته‌اند. این صنایع برای بسیاری از مردم با چند محصول محدود مثل بنزین یا پلاستیک شناخته می‌شوند، اما واقعیت بسیار گسترده‌تر است. بعضی از این کارخانه‌ها مواد اولیه کالاهایی را تولید می‌کنند که هر روز با آن‌ها سروکار داریم. پتروشیمی کارون از همین جنس شرکت‌هاست. پتروشیمی کارون یکی از مهم‌ترین تولیدکنندگان «ایزوسیانات‌» در خاورمیانه است. ایزوسیانات‌ها گروهی از ترکیبات شیمیایی بسیار واکنش‌پذیر هستند که در صنایع مختلف به‌عنوان ماده پایه برای ساخت پلیمرها استفاده می‌شوند. این مواد به ‌تنهایی معمولا مصرف نهایی ندارند، اما ویژگی مهم آن‌ها این است که می‌توان با تغییر فرمول و ترکیب آن‌ها، محصولاتی با خواص بسیار متفاوت تولید کرد. محصول کلیدی این ماده «پلی‌یورتان» است؛ ماده‌ای بسیار پرکاربرد که در شکل‌های مختلفی مثل فوم، اسفنج، عایق، چسب، رنگ و قطعات انعطاف‌پذیر استفاده می‌شود. آخرین صورت مالی این شرکت در سامانه کدال، مربوط به شش ماهه نخست سال ۱۴۰۴، نشان می‌دهد پتروشیمی کارون در این دوره ۱۴ محصول تولید کرده است. مجموع تولید این محصولات در شش ماه به ۶۱.۷۴ هزار تن رسیده و درآمد شرکت از فروش داخلی و صادراتی آن‌ها در این دوره زمانی حدود ۳.۳۸ هزار میلیارد تومان بوده است. اما نکته مهم‌تر، ترکیب فروش این شرکت است. طبق این گزارش مالی، ۹۴ درصد درآمد فروش پتروشیمی کارون از بازار داخلی و فقط ۶ درصد آن از صادرات به دست آمده است. بنابراین آسیب احتمالی به این کارخانه، بیش از آنکه فقط درآمد صادراتی را کم کند، می‌تواند زنجیره تولید داخل را تحت فشار قرار دهد. بخش اصلی درآمد پتروشیمی کارون از سه محصول به دست می‌آید: این سه محصول در مجموع ۸۸ درصد از کل درآمد فروش داخلی و صادراتی این شرکت را تشکیل می‌دهند و پایه تولید پلی‌یورتان هستند؛ ماده‌ای که در بسیاری از کالاهای روزمره به کار می‌رود. این سه محصول در بسیاری از کالاها به کار می‌روند. از جمله: به همین دلیل کمبود محصولات تولیدی پتروشیمی کارون فقط یک کارخانه را درگیر نمی‌کند. اثر آن می‌تواند به چند بازار مصرفی برسد؛ از مبلمان و تشک تا یخچال، خودرو، ساختمان، چسب و کفش. هنوز میزان آسیب واردشده به پتروشیمی کارون مشخص نیست و معلوم نیست تولید این شرکت تا چه اندازه کاهش پیدا کرده است. اما اگر آسیب جدی باشد، بررسی مشتریان شرکت نشان می‌دهد فشار اولیه احتمالا روی چند صنعت بیشتر خواهد بود. طبق صورت مالی شش ماهه نخست ۱۴۰۴، پتروشیمی کارون بیش از ۳۳ مشتری داشته است. در میان مشتریان مهم این شرکت، نام شرکت‌هایی دیده می‌شود که در زنجیره تولید فوم، عایق، پانل ساختمانی، چسب، زیره کفش و قطعات وابسته به پلی‌یورتان فعالیت دارند. از جمله این مشتریان می‌توان به شرکت کبیر پانل شکوهیه، تولیدکننده پانل ساختمانی، فوم و عایق؛ شرکت مواد مهندسی مکرر، فعال در حوزه فوم، عایق و چسب؛ تدبیرگران کیمیای پیشتاز، تولیدکننده مواد شیمیایی تخصصی؛ شرکت کمیسان، فعال در تولید پلی‌استر، زیره کفش و چسب؛ و شرکت بسپار فوم غرب، تولیدکننده فوم مخصوص مبلمان، صندلی خودرو و تشک اشاره کرد. این ترکیب نشان می‌دهد اگر تولید پتروشیمی کارون مختل شود، نخستین فشار احتمالا به صنعت مبلمان، تشک، و همچنین صنایع خودرو و یخچال و فریزر می‌رسد. در مرحله بعد، صنایع چسب، رنگ، کفش و برخی قطعات صنعتی هم ممکن است با کمبود مواد اولیه یا افزایش هزینه تولید روبه‌رو شوند. به این ترتیب حمله به یک واحد پتروشیمی فقط به معنای کاهش تولید یک ماده شیمیایی نیست. در مورد پتروشیمی کارون، این حمله می‌تواند حلقه‌ای از زنجیره تولید کالاهای روزمره را تحت فشار بگذارد؛ زنجیره‌ای که از کارخانه شروع می‌شود، اما اثر آن می‌تواند در قیمت و عرضه کالاهایی دیده شود که مردم در خانه، خودرو و محل کار خود استفاده می‌کنند. باید دید حجم خسارات در چه حد بوده است.