علت اختلال‌های مکرر شبکه شاد مشخص شد

به گزارش زومان، تعطیلی مدارس در سال‌های اخیر، از کرونا تا آلودگی هوا و روزهای جنگ، آموزش مجازی را از یک راهکار موقت به بخشی از واقعیت نظام آموزشی ایران تبدیل کرده است. اما هر بار که کلاس‌ها به فضای آنلاین منتقل می‌شوند، یک سؤال تکراری دوباره برمی‌گردد: آیا زیرساخت آموزش مجازی کشور واقعاً توان میزبانی از میلیون‌ها دانش‌آموز را دارد؟ پاسخ این سؤال در تجربه بسیاری از خانواده‌ها روشن است؛ کندی، قطع‌ووصلی، محدودیت ظرفیت و کاهش ساعت مؤثر آموزش. حالا رمضان رحیمی دلوئی، نماینده فلاورجان و عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس، نیز با تایید این موضوع می‌گوید پلتفرم شاد در حال حاضر نهایتاً توان پاسخ‌گویی هم‌زمان به چهار میلیون کاربر را دارد؛ ظرفیتی که در روزهای تعطیلی هم‌زمان مدارس چند استان، عملاً سامانه را قفل کرد. به گفته رحیمی به ایرنا، بررسی‌های فنی نشان داده آموزش و پرورش برای پایداری شاد دست‌کم به ۱۰۰ سرور سخت‌افزاری دیگر نیاز دارد و قرار است بخشی از این سرورها توسط شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی تولید و بخشی نیز وارد شود. او همچنین تأکید کرده توسعه شاد بدون تقویت اینترنت روستاها کافی نیست؛ چون در غیر این صورت، دانش‌آموزان مناطق محروم دوباره از آموزش آنلاین عقب می‌مانند. اما اختلال شاد فقط مسئله سال گذشته و تعطیلی‌های ناشی از آلودگی هوا نبود. همین دو ماه پیش، در روزهای جنگ نیز این ضعف زیرساختی دوباره خود را نشان داد؛ زمانی که مدارس در پی درگیری‌ها تعطیل شد و کلاس‌های دانش‌آموزان به شاد منتقل شد. تعطیلی گسترده مدارس در پایان سال تحصیلی، آزمون سنگینی برای شاد بود. در عمل، محدودیت زیرساخت‌ها باعث شد هر مقطع تحصیلی فقط حدود دو ساعت در روز فرصت آموزش آنلاین داشته باشد؛ زمانی که آن هم به‌دلیل اختلال‌های اینترنتی همیشه به‌طور کامل قابل استفاده نبود. در برنامه درسی ملی، زمان مورد نیاز برای پوشش محتوای آموزشی در مقاطع مختلف از ۹۲۵ ساعت در دوره ابتدایی تا ۱۴۸۰ ساعت در دوره متوسطه دوم فنی‌وحرفه‌ای متغیر است و تا پایان اردیبهشت، دانش‌آموزان حدود ۱۰ هفته از سال تحصیلی را به‌صورت آنلاین گذرانده‌اند؛ یعنی نزدیک به یک‌سوم سال تحصیلی. در چنین شرایطی، کاهش ساعت آموزش روزانه به حدود دو ساعت، به‌معنای افت جدی زمان مؤثر یادگیری است؛ به‌ویژه برای دانش‌آموزانی که دسترسی پایدار به اینترنت، گوشی مناسب یا فضای آرام برای حضور در کلاس آنلاین ندارند. شاد از دوران کرونا تاکنون فعال مانده و طبق آمار صفحه اصلی آن، بیش از ۳۴ میلیون بار نصب شده است. با این حال، تجربه کاربران نشان می‌دهد این پلتفرم همچنان با کندی، اختلال و محدودیت ظرفیت روبه‌رو است. مسئله اصلی همین فاصله میان جامعه هدف و ظرفیت واقعی سامانه است. آموزش و پرورش با بیش از ۱۶ میلیون دانش‌آموز و حدود ۶۲۰ هزار معلم سروکار دارد؛ اما شاد در زمان بحران، یعنی درست وقتی همه مدارس ناچارند هم‌زمان به آموزش مجازی منتقل شوند، توان پاسخ‌گویی کامل به این حجم از کاربر را ندارد. به همین دلیل، مشکل شاد فقط یک نقص فنی ساده نیست. این پلتفرم قرار است در روزهای بحران جای کلاس درس را بگیرد، اما هر بار که تعطیلی‌ها گسترده می‌شود، همان سؤال قدیمی دوباره برمی‌گردد: آیا زیرساخت آموزش مجازی کشور واقعاً برای آموزش سراسری آماده است؟