بحران نیروی کار در روسیه؛ پوتین به سراغ هندی‌ها رفت

به گزارش زومان به نقل از تلگراف، ولادیمیر پوتین با یک بحران جمعیتی عظیم روبه‌رو است که با تلفات سنگین روسیه در جبهه جنگ نیز تشدید شده است. اقتصاد روسیه با کمبود حدود ۲.۶ میلیون نیروی کار فلج شده است. این موضوع باعث شده رئیس‌جمهور روسیه برای پر کردن این خلأ به سراغ مناطق دورتر برود و اکنون روسیه به‌طور بی‌سابقه‌ای در حال جذب نیروی کار از هند است. بر اساس تحلیل الکسی زاخاروف، پژوهشگر، تعداد مجوزهای کار روسیه برای شهروندان هندی در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل ۵۶ درصد افزایش یافته و به ۵۶٬۵۳۴ مورد رسیده است؛ این رقم از زمان آغاز جنگ اوکراین بیش از ۱۰ برابر افزایش یافته است. در سال ۲۰۲۱ این عدد تنها ۵٬۴۸۰ بود. شواهد غیررسمی نشان می‌دهد مهاجرت از هند به روسیه در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ ممکن است در مجموع به ۲۵۰ هزار نفر برسد. این روند احتمالاً در آینده حتی بیشتر هم خواهد شد. پوتین در دسامبر یک توافق مهم جابجایی نیروی کار با نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، امضا کرد که بر اساس آن سهمیه‌ای نزدیک به ۷۲ هزار ویزای کاری برای هندی‌ها در سال ۲۰۲۶ در نظر گرفته شده است — تقریباً یک‌سوم ویزاهای کاری برنامه‌ریزی‌شده روسیه. اکوسیستم رو‌ به‌ گسترشی از شرکت‌های کاریابی میان هند و روسیه شکل گرفته است. به گفته راجان کومار، کارشناس روسیه در دهلی نو، شرکت‌های روسی عمدتاً در حال جذب کارگران غیرماهر از مناطق روستایی هند برای مشاغل کم‌درآمد در کارخانه‌ها، خدمات شهری و کشاورزی هستند. در این زمینه، پوتین زمان‌ مناسبی را انتخاب کرده است. هند مازاد نیروی کار دارد و معمولاً برای افزایش جابجایی نیروی کار خود در کشورهای مختلف فشار زیادی وارد می‌کند. اما تا پیش از جنگ ایران، کارگران هندی گزینه‌های بیشتری داشتند. به ‌طور تاریخی، تعداد زیادی از مردم هند برای کار به کشورهای حوزه خلیج فارس مهاجرت کرده‌اند. جمعیت دیاسپورای هند در خاورمیانه حدود ۱۰ میلیون نفر است—تقریباً برابر با کل جمعیت اسرائیل. اما جنگ در ایران این مسیر مهاجرتی را دگرگون کرده است. تا اواخر آوریل، نزدیک به یک میلیون کارگر هندی تنها از امارات متحده عربی به کشورشان بازگشته‌اند. سیاست‌گذاران کرملین در تلاشند مدل امارات در مدیریت نیروی کار مهاجر را تقلید کنند. آندری یاکولف، پژوهشگر می‌گوید: جریان مهاجرت از هند تاکنون فقط شامل کارگران موقت بوده است. کارفرمایان معمولاً برای آن‌ها مسکن و غذا فراهم می‌کنند. شرکت‌های روسی معمولاً گروه‌های کارگران هندی را یک‌جا استخدام می‌کنند. جذب این نیروی کار جدید برای پوتین حیاتی است. نرخ پایین تولد، الگوهای جمعیتی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و نرخ مرگ‌ومیر بالا باعث شده روسیه با یکی از شدیدترین بحران‌های جمعیتی در میان کشورهای بزرگ جهان روبرو شود. در دوره پسا شوروی از ۱۹۹۲ تا ۲۰۲۳ در روسیه ۱۶.۸ میلیون مرگ بیشتر از تولد ثبت شده است. مهاجرت خالص که در مجموع این دوره به ۱۲.۳ میلیون نفر رسید، حدود سه‌چهارمِ کاهش طبیعی جمعیت روسیه را جبران کرده است. اما این جریان اکنون کاهش یافته و ورود روس‌های قومی که در جمهوری‌های سابق شوروی زندگی می‌کردند، به پایان رسیده است. افزایش بیگانه‌هراسی که به‌ویژه پس از حمله تروریستی داعش در مسکو در سال ۲۰۲۴ تشدید شد، مهاجرت از کشورهای آسیای مرکزی را نیز کاهش داده است؛ کشورهایی که بخش عمده نیروی کار مهاجر روسیه را تأمین می‌کنند. علاوه بر این، جنگ روسیه در اوکراین فشارهای عظیمی ایجاد کرده است. تهاجم تمام‌عیار پوتین باعث خروج دست‌کم ۸۰۰ هزار شهروند روس مخالف جنگ یا کسانی که نمی‌خواستند به خدمت سربازی بروند شد. بسیاری از کارگرانی که باقی ماندند به جنگ منتقل شدند. همچنین حدود ۱.۵ میلیون سرباز روس کشته یا زخمی شده‌اند. فشار اقتصادی ناشی از کاهش نیروی کار هم‌اکنون کاملاً محسوس است. نرخ بیکاری روسیه از زمان آغاز جنگ اوکراین نصف شده و اکنون به سطح بی‌سابقه ۲.۲ درصد رسیده است. کمبود نیروی کار آن‌قدر شدید است که دولت روسیه در حال برنامه‌ریزی برای آسان‌تر کردن قوانین استخدام نوجوانان در مشاغل صنعتی پرخطر است. مدارس نیز به ‌طور فزاینده‌ای معلمان بازنشسته را دوباره به کار فرا می‌خوانند. این بهار، کرملین قانونی تصویب کرد که سقف اضافه‌کاری مجاز سالانه را از ۱۲۰ ساعت به ۲۴۰ ساعت افزایش داد. اما حتی اگر جریان نیروی کار از هند به روسیه به‌ طور چشمگیری افزایش یابد، باز هم قادر نخواهد بود این شکاف را پر کند. سالوات آبیلکالیکوف پژوهشگر می‌گوید: حتی کارگرانی مانند ماندال، که در سن پترزبورگ به نظافت مشغول است، می‌گویند قصد ندارند مدت زیادی در روسیه بمانند: