روز تاریخی بازار سرمایه ایران؛ تالار شیشه‌ای به رنگ طلا درآمد

هشتم اردیبهشت ۱۴۰۵ است. دو ماه از آغاز درگیری‌های نظامی می‌گذرد و اکنون کشور در میانه یک آتش‌بس موقت و دو هفته‌ای نفس می‌کشد. در پس‌زمینه این سکوت، اقتصاد کشور روزهای سختی را سپری می‌کند. اینترنت قطع است، کسب‌وکارها در رکود فرو رفته‌اند و خبر تعدیل کارکنان از گوشه و کنار می‌رسد. در این میان بازارهای مالی در حال ثبت رکوردهای تاریخی هستند. پول‌های هوشمند، آینده را چگونه پیش‌بینی می‌کنند و سرمایه‌گذاران چه نگاهی به روزهای پیش رو دارند؟ در یک اتفاق بی‌سابقه، حدود ۷۸۰۰ میلیارد تومان از صندوق‌های درآمد ثابت خارج شد. این صندوق‌ها، یعنی محلی برای سرمایه‌گذاری امن با سود مشخص و ریالی، همیشه پناهگاهی آرام بودند. این خروج پول، دومین رکورد تاریخی در این حوزه است. سرمایه‌گذاران ظاهراً به این روزهای بدون درگیری، به عنوان یک «پنجره خروج» نگاه کرده‌اند؛ ظاهرا یک عملیات نجات از تورم بوده است. پول‌های مردد مقصد جدیدی پیدا کردند. ورود بی‌سابقه ۵۵۰۰ میلیارد تومان به صندوق‌های طلا، رکوردی تاریخی ثبت کرد که در تمام دوران فعالیت این صندوق‌ها بی‌سابقه بوده است. به عقیده برخی وقتی خرید مستقیم اسکناس ارز خارجی به دلیل بسته بودن صرافی‌ها و قطعی اینترنت دشوار است، این صندوق‌ها نقش یک جایگزین امن را بازی می‌کنند. مردم با خرید اوراق این صندوق‌ها، در واقع تلاش می‌کنند ارزش پول خود را به دلار گره بزنند. دلیل این فرار سراسیمه چیست؟ پاسخ در یک کلمه نهفته است: تورم، یعنی سرعت رشد مداوم و شدید قیمت کالاها و خدمات. تورمی که دو ماه پیش به مرز ۶۰ درصد رسیده بود، اکنون عدد ۷۰ درصد را لمس کرده است و انتظارات تورمی در حال شدت گرفتن است. در اقتصادی با تورم ۷۰ درصد، نگه داشتن پول در حسابی که سودی بسیار کمتر می‌دهد، به معنای پذیرش کاهش قطعی قدرت خرید است. این وضعیت که به آن نرخ بهره واقعی منفی می‌گویند، محاسبات سرمایه‌گذاران را تغییر داده است. این هجوم تاریخی به طلا در حالی رخ می‌دهد که در بازارهای جهانی داستان دیگری در جریان است. پیش از شروع جنگ، هر اونس طلا در جهان تا ۵۴۰۰ دلار بالا رفته بود، اما با آغاز درگیری‌ها روند نزولی گرفت و اکنون به ۴۴۷۰ دلار رسیده که یکی از کمترین رقم‌ها در ماه گذشته است. با وجود این افت، فرمول بازار ایران متفاوت است: قیمت طلا از ضرب قیمت جهانی در نرخ دلار به دست می‌آید. سرمایه‌گذاران ایرانی احتمالا روی قیمت دلار حساب باز کرده‌اند. یکی دیگر از دلایل این جابه‌جایی عظیم، بسته بودن درهاست. بازار بورس ایران دو ماه است که کاملاً تعطیل شده است. شرکت‌ها در شرایط جنگی چشم‌انداز روشنی از تولید و فروش خود ندارند و باز شدن بازار هنوز هم برای تصمیم‌گیران ترسناک است. وقتی بازار سهام بسته است و کسب‌وکارها در رکودند، جریان عظیم پول گزینه‌های زیادی ندارد: صندوق‌های طلا، نقره و درآمد ثابت. در این میان، طلا برنده بلامنازع این رقابت بود. با توجه به سخنان سیاستمداران و فضای سیاسی داخل کشور، این اعداد هم نشان می‌دهند که بازارها روی توقف جامع یا صلح همراه با رفع تحریم‌ها در کوتاه‌مدت حساب نمی‌کنند. به نظر سرمایه‌ها، مذاکرات را فعلا در سطح تهاتر بین تنگه هرمز و محاصره دریایی می‌بیند و نه بیشتر. سرمایه‌گذاران فکر می‌کنند که احتمال عقب‌نشینی طرفین از مواضع و ورود به سطوح دیگر مذاکره، چندان بالا نیست. با این حساب یک چیز برای سرمایه‌گذاران احتمالا بالا دارد: تورم. آنها حرکتشان را با همین معیار فعلا تنظیم می‌کنند.