آمار شاپرک:به اندازه پارسال کارت می‌کشیم، اما تقریبا دو برابر پول می‌دهیم

مبلغ تراکنش‌های بانکی در یک سال تقریباً دو برابر شده، اما تعداد دفعات پرداخت تقریباً همان‌قدر مانده است. در مهرماه، هر بار که کسی کارت بانکی‌اش را روی دستگاه کارت‌خوان کشیده یا از راه شبکه پرداخت خریدی انجام داده، به‌طور متوسط حدود ۹۴۳ هزار تومان جابه‌جا شده است. این عدد در مهر پارسال حدود ۴۸۹ هزار تومان بود. یعنی میانگین مبلغ هر تراکنش در یک سال تقریباً دو برابر شده است. شاید در نگاه اول فکر کنیم مردم بیشتر خرید می‌کنند یا پول بیشتری خرج می‌کنند. اما آمار شاپرک تصویر کمی متفاوتی دارد. تعداد تراکنش‌ها در یک سال فقط ۲.۷ درصد بیشتر شده، درحالی‌که مبلغ کل پول جابه‌جا شده نزدیک به ۹۸ درصد بالا رفته است. این فاصله بین تعداد پرداخت‌ها و مبلغ آن‌ها، یکی از نشانه‌های مهمی است که از تغییر رفتار پرداختی مردم در دوره گرانی خبر می‌دهد. بیایید اول به مقایسه مهر و شهریور نگاه کنیم. به گزارش زومان، در شهریور حدود ۴ میلیارد و ۸۷۲ میلیون تراکنش ثبت شده بود. این تعداد در مهر به ۴ میلیارد و ۷۲۱ میلیون رسید؛ یعنی تعداد پرداخت‌ها حدود ۳.۱ درصد کمتر شد. البته این کاهش تعداد تراکنش هادر مهر ماه یک رفتار فصلی است. اما در همین مدت، مجموع پولی که از شبکه پرداخت عبور کرد، نه‌تنها پایین نیامد، بلکه یک درصد بیشتر شد و به حدود ۴ هزار و ۴۵۴ همت رسید. پس با وجود اینکه تعداد دفعات پرداخت کمتر شده، پول بیشتری جابه‌جا شده است. نتیجه‌اش هم روشن است: میانگین مبلغ هر تراکنش از حدود ۹۰۵ هزار تومان در شهریور به ۹۴۳ هزار تومان در مهر رسیده؛ یعنی در یک ماه حدود ۴.۲ درصد بیشتر شده است. البته نباید از این عدد نتیجه گرفت که مردم حتماً در هر بار خرید، کالاهای بیشتری می‌خرند. ممکن است قیمت همان کالاها بالا رفته باشد، یا ترکیب خریدها تغییر کرده باشد. از طرف دیگر، هر تراکنش شاپرک هم لزوماً معادل یک خرید معمولی از فروشگاه نیست. اما کنار هم گذاشتن تعداد و مبلغ پرداخت‌ها، یک نکته را نشان می‌دهد: رشد پول جابه‌جا شده، خیلی بیشتر از رشد تعداد پرداخت‌هاست. وقتی مهر امسال را با مهر پارسال مقایسه کنیم، این فاصله حتی بیشتر به چشم می‌آید. تعداد تراکنش‌ها فقط ۲.۷ درصد بالا رفته، اما ارزش کل آن‌ها ۹۸.۲ درصد بیشتر شده است. به زبان ساده، شبکه پرداخت تقریباً همان تعداد دفعات پارسال کار کرده، اما پولی که از آن عبور کرده نزدیک به دو برابر شده است. میانگین مبلغ هر تراکنش هم از حدود ۴۸۹ هزار تومان به ۹۴۳ هزار تومان رسیده است. اما آیا این به معنی دو برابر شدن خرید مردم است؟ نه. در همین یک سال، قیمت کالاها و خدمات هم به‌شدت بالا رفته است. طبق ارقام ارائه‌شده، تورم مصرف‌کننده در این مدت در مرز ۹۰ درصد بوده است. وقتی اثر این گرانی را از رشد مبلغ تراکنش‌ها کنار بگذاریم، افزایش واقعی کل ارزش پرداخت‌ها حدود ۵ درصد می‌شود. برای میانگین مبلغ هر تراکنش هم داستان مشابهی وجود دارد: رشد اسمی آن حدود ۹۳ درصد بوده، اما بعد از کنار گذاشتن اثر تورم، افزایش واقعی به حدود ۲.۳ درصد می‌رسد. پس بخش بزرگی از جهش عددی پرداخت‌ها، حاصل گران‌تر شدن کالاها و خدمات است، نه اینکه مردم ناگهان خیلی بیشتر از قبل خرید کرده باشند. این اعداد یک تصویر آشنا از زندگی روزمره می‌سازند. ممکن است کسی برای خریدهای معمولش نسبت به پارسال پول خیلی بیشتری کارت بکشد، اما در عوض تعداد خریدهایش بیشتر نشده باشد. حتی ممکن است بعضی خریدها را هم کنار گذاشته باشد. در نهایت، شاید مهم‌ترین سؤال این نباشد که مردم چقدر پول با کارت جابه‌جا می‌کنند؛ سؤال این است که با این پول، هنوز می‌توانند همان چیزهایی را بخرند که پارسال می‌خریدند؟