شکست انتخاباتی، پایان جنگ نیست | پس‌لرزه‌های شکست جمهوری‌خواهان؛ سرنوشت جنگ ایران چه می‌شود؟

شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، دونالد ترامپ را با یکی از مهم‌ترین چالش‌های سیاسی دوران ریاست‌جمهوری‌اش روبه‌رو کرده است؛ شکستی که حالا پرونده جنگ ایران را نیز به یکی از موضوعات اصلی بحث در واشنگتن تبدیل کرده است. به گزارش ، دموکرات‌ها توانسته‌اند اکثریت هر دو مجلس کنگره را به دست آورند و این اتفاق می‌تواند معادلات سیاسی و نظامی دولت ترامپ را در ماه‌های آینده تغییر دهد. ترامپ در نخستین واکنش‌ها به نتایج انتخابات، به نقش احتمالی جنگ ایران در ناکامی حزبش اشاره کرده و گفته است آمریکایی‌ها شاید با اقدامات او علیه ایران موافق باشند، اما حاضر نبوده‌اند هزینه‌های اقتصادی کوتاه‌مدت آن، به‌ویژه افزایش قیمت بنزین، را تحمل کنند. او همچنین درباره احتمال تشدید دوباره تنش‌ها با ایران گفته است: «موضوع را بررسی خواهیم کرد و اگر فرصتی برای انجام اقدامی ببینیم، آن را انجام خواهیم داد.» ترامپ در عین حال تأکید کرده که هنوز مأموریت آمریکا در ایران به پایان نرسیده و ممکن است واشنگتن بار دیگر به اقدام نظامی نیاز پیدا کند. بیشتر بخوانید: اما پرسش مهم این است: آیا جنگ ایران واقعا جمهوری‌خواهان را شکست داد یا ترامپ با برجسته کردن این موضوع، تلاش می‌کند مسئولیت ناکامی انتخاباتی حزبش را از مجموعه مشکلات داخلی آمریکا به یک پرونده خارجی منتقل کند؟ برای پاسخ به این پرسش باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد: اینکه جنگ ایران عامل اصلی شکست جمهوری‌خواهان بوده یا اینکه به مجموعه نارضایتی‌هایی اضافه شده که از مدت‌ها قبل علیه دولت ترامپ شکل گرفته بود. بررسی داده‌های انتخاباتی نشان می‌دهد دموکرات‌ها حتی پیش از آغاز جنگ نیز در موقعیت بهتری قرار داشتند. نظرسنجی فاکس‌نیوز در ژانویه ۲۰۲۶، حمایت ۵۲ درصدی از دموکرات‌ها در برابر ۴۶ درصد جمهوری‌خواهان را نشان می‌داد. بنابراین نمی‌توان تمام مسئولیت شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان را به جنگ ایران نسبت داد. از سوی دیگر، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا به‌طور سنتی برای حزب رئیس‌جمهور دشوار است. از سال ۱۹۳۸ تا ۲۰۲۲، حزب مستقر در کاخ سفید در ۲۰ انتخابات از مجموع ۲۲ انتخابات میان‌دوره‌ای، کرسی‌های مجلس نمایندگان را از دست داده است. این سابقه نشان می‌دهد که حتی بدون جنگ ایران نیز جمهوری‌خواهان با یک چالش ساختاری روبه‌رو بودند. اما جنگ، معادله را تغییر داد. مسئله فقط مخالفت بخشی از جامعه آمریکا با ورود کشورشان به یک درگیری نظامی نبود؛ بلکه هزینه‌های این جنگ مستقیما به زندگی روزمره آمریکایی‌ها منتقل شد. میانگین قیمت هر گالن بنزین از حدود ۲ دلار و ۹۸ سنت پیش از جنگ به ۴ دلار و ۱۷ سنت در ابتدای نوامبر رسید؛ افزایشی نزدیک به ۴۰ درصد. همچنین نظرسنجی مؤسسه پیو نشان می‌داد ۶۵ درصد آمریکایی‌ها از نحوه مدیریت جنگ توسط ترامپ ناراضی هستند. خبرگزاری رویترز نیز پیش از انتخابات گزارش داده بود که سیاست خارجی ترامپ، به‌ویژه جنگ ایران و تعرفه‌های تجاری، از یک موضوع صرفا دیپلماتیک به مسئله‌ای اقتصادی برای رأی‌دهندگان تبدیل شده است. در چنین شرایطی، حتی شهروندانی که با هدف اعلام‌شده واشنگتن در قبال ایران مخالفتی نداشتند، ممکن بود از هزینه‌های جنگ و افزایش قیمت سوخت ناراضی باشند. نتایج انتخابات نشان داد دموکرات‌ها نه‌تنها در مجلس نمایندگان، بلکه در سنا نیز به اکثریت رسیده‌اند. رویترز گزارش داده است که دموکرات‌ها شش کرسی جمهوری‌خواهان در سنا را تصاحب کردند و در مجلس نمایندگان نیز دست‌کم هشت کرسی جمهوری‌خواهان را به دست آوردند. این اتفاق صرفا جابه‌جایی چند کرسی نیست؛ بلکه تغییر مهمی در موازنه قدرت واشنگتن به شمار می‌رود. از این پس، دولت ترامپ برای پیشبرد بسیاری از برنامه‌های خود با کنگره‌ای روبه‌رو خواهد بود که اکثریت آن در اختیار حزب رقیب است. در پرونده ایران، این تغییر می‌تواند چند پیامد داشته باشد: نخست، افزایش فشار نمایندگان برای توضیح درباره اهداف جنگ، هزینه‌های نظامی و چشم‌انداز پایان درگیری؛ دوم، سخت‌تر شدن تصویب بودجه‌های جدید و تأمین مالی برنامه‌های نظامی؛ و سوم، افزایش نظارت کنگره بر تصمیمات کاخ سفید. البته این به معنای آن نیست که دموکرات‌ها می‌توانند به‌صورت خودکار جلوی هرگونه حمله نظامی ترامپ را بگیرند. رئیس‌جمهور آمریکا همچنان اختیارات قابل‌توجهی در حوزه فرماندهی نیروهای مسلح دارد و تغییر اکثریت کنگره به‌تنهایی به معنای توقف عملیات نظامی نیست. اظهارات ترامپ پس از شکست انتخاباتی، از یک تناقض قابل‌توجه حکایت دارد. او از یک سو می‌گوید آمریکایی‌ها با اقداماتش علیه ایران موافق هستند، اما حاضر به تحمل هزینه‌های اقتصادی آن نیستند؛ از سوی دیگر تأکید می‌کند که مأموریت آمریکا در ایران هنوز به پایان نرسیده است. این دو گزاره می‌توانند مقدمه‌ای برای دو مسیر متفاوت باشند: یا ترامپ برای جلوگیری از تکرار هزینه‌های سیاسی و اقتصادی جنگ، به سمت کاهش تنش و توافق حرکت کند، یا تلاش کند با نمایش دستاوردهای نظامی بیشتر، نتیجه جنگ را به شکلی عرضه کند که بتواند آن را یک پیروزی سیاسی معرفی کند. نکته مهم‌تر اینکه نسبت دادن شکست جمهوری‌خواهان به جنگ ایران، برای ترامپ یک کارکرد سیاسی نیز دارد. او با برجسته کردن افزایش قیمت بنزین و هزینه‌های ناشی از جنگ، می‌تواند بخشی از مسئولیت ناکامی حزبش را به یک عامل مشخص خارجی نسبت دهد؛ درحالی‌که تورم، هزینه زندگی، تعرفه‌های تجاری، نارضایتی از عملکرد دولت و حتی انتخاب نامزدهای بحث‌برانگیز جمهوری‌خواهان نیز در این شکست نقش داشته‌اند. خبرگزاری آسوشیتدپرس پیش از انتخابات، مجموعه همین عوامل را از دلایل آسیب‌پذیری جمهوری‌خواهان دانسته بود. این رسانه همچنین به پایین بودن میزان تأیید عملکرد ترامپ و دشواری فاصله گرفتن نامزدهای جمهوری‌خواه از رئیس‌جمهور اشاره کرده بود. بنابراین، نمی‌توان با شواهد موجود نتیجه گرفت که ترامپ آگاهانه در حال اجرای یک سناریوی فریب برای منحرف کردن افکار عمومی است؛ اما نحوه روایت او از شکست انتخاباتی، به‌وضوح بر برجسته کردن نقش جنگ و هزینه‌های آن متمرکز شده است. با تغییر ترکیب کنگره، ترامپ در ادامه پرونده ایران با محدودیت‌ها و فشارهای سیاسی بیشتری روبه‌رو خواهد شد. سناریوی نخست، حرکت به سمت توافق است. ترامپ ممکن است برای کاهش فشار اقتصادی، جلوگیری از افزایش بیشتر قیمت انرژی و نمایش یک دستاورد دیپلماتیک، مسیر مذاکره با تهران را جدی‌تر دنبال کند. در این حالت، پایان جنگ می‌تواند به ابزاری برای بازسازی موقعیت سیاسی او تبدیل شود. سناریوی دوم، تشدید محدود درگیری‌هاست. رئیس‌جمهور آمریکا ممکن است با این استدلال که مأموریت نظامی هنوز تکمیل نشده، به دنبال اقداماتی محدود برای تحمیل امتیاز به ایران باشد. البته چنین تصمیمی می‌تواند هزینه سیاسی بیشتری برای دولت او ایجاد کند. سناریوی سوم، ادامه وضعیت فرسایشی است. نه توافقی نهایی حاصل شود و نه جنگ به شکل گسترده‌تری ادامه پیدا کند؛ وضعیتی که همچنان هزینه‌های اقتصادی و سیاسی را به دولت ترامپ تحمیل خواهد کرد. آنچه از نتایج انتخابات آمریکا می‌توان دریافت، این است که جنگ ایران دیگر صرفا یک پرونده سیاست خارجی نیست؛ بلکه به یکی از موضوعات تعیین‌کننده در ارزیابی عملکرد دولت ترامپ تبدیل شده است. با این حال، نسبت دادن شکست جمهوری‌خواهان فقط به جنگ، ساده‌سازی واقعیت سیاسی آمریکاست. دموکرات‌ها پیش از جنگ نیز در نظرسنجی‌ها موقعیت بهتری داشتند و مشکلات اقتصادی و نارضایتی از دولت ترامپ از مدت‌ها قبل وجود داشت. شاید مهم‌ترین پیام انتخابات برای تهران این باشد که هزینه ادامه جنگ برای واشنگتن دیگر فقط در میدان نظامی و معادلات منطقه‌ای محاسبه نمی‌شود؛ بلکه اکنون پای کنگره، انتخابات و آینده سیاسی ترامپ نیز به میان آمده است. اما این تحول به‌تنهایی تضمین‌کننده پایان جنگ یا تغییر قطعی سیاست آمریکا در قبال ایران نیست. به بیان دیگر، ترامپ ممکن است در انتخابات شکست خورده باشد، اما هنوز تصمیم نهایی درباره جنگ را در اختیار دارد؛ تصمیمی که این بار باید با هزینه‌های سیاسی بسیار بیشتری درباره آن محاسبه کند.