حدود ۱۱ میلیون شهرنشین مستأجرند؛ اجاره‌نشینی در طبقه متوسط بالا رفت

سهم خانوارهای مستأجر در سال ۱۴۰۴ بیشتر شد؛ بیشترین افزایش در گروه‌هایی بود که نه فقیرترین‌اند و نه داراترین. خانه‌دار شدن برای خیلی از خانواده‌ها هر سال سخت‌تر می‌شود. حالا آمارهای بودجه خانوار مرکز آمار یک نشانه دیگر از این وضعیت را نشان می‌دهد: اجاره‌نشینی در شهرها بیشتر شده و این بار افزایش آن بیشتر به چشم خانوارهای دهک‌های میانی می‌آید. به گزارش زومان، در سال ۱۴۰۳، از هر ۱۰۰ خانوار شهری حدود ۱۵ تا ۱۶ خانوار مستأجر بودند. در سال ۱۴۰۴ این تعداد به بیش از ۱۶ خانوار رسید. شاید افزایش ۰.۴۳ واحد درصدی کوچک به نظر برسد، اما وقتی آن را کنار جمعیت حدود ۶۷ میلیونی شهرها و متوسط ۳.۰۹ نفر برای هر خانوار در سال ۱۴۰۴ بگذاریم، می‌توان اندازه این گروه را بهتر تصور کرد. با استفاده از متوسط بعد خانوار در دهک‌ها، می‌توان تخمین زد که حدود ۳.۵ میلیون خانوار شهری اجاره‌نشین‌اند و جمعیت افراد ساکن در این خانوارها به حدود ۱۰.۸ میلیون نفر می‌رسد. بیشترین افزایش در دهک هفتم اتفاق افتاده است. در سال ۱۴۰۳ از هر هزار خانوار این دهک، حدود ۱۳۹ خانوار مستأجر بودند؛ در سال ۱۴۰۴ این تعداد به حدود ۱۶۴ خانوار رسید. در دهک پنجم هم تعداد خانوارهای مستأجر به ازای هر هزار خانوار، از ۱۵۸ به ۱۷۳ افزایش پیدا کرده است. در مقابل، سهم مستأجران در دهک اول و دوم تغییر چندانی نداشته است. بنابراین افزایش اجاره‌نشینی فقط به خانوارهای کم‌درآمد محدود نیست؛ خانواده‌های میانی هم بیشتر با آن روبه‌رو شده‌اند. یکی از توضیح‌های محتمل، فاصله گرفتن قیمت خانه از درآمد و پس‌انداز خانوارهاست. وقتی قیمت خرید مسکن بالا می‌رود و تورم هزینه‌های زندگی هم فرصت پس‌انداز را کمتر می‌کند، جمع کردن پول پیش‌پرداخت برای بسیاری از خانواده‌ها دشوارتر می‌شود. درست است که این آمار به‌تنهایی علت افزایش اجاره‌نشینی را ثابت نمی‌کند و برای سنجش دقیق‌تر باید تغییر قیمت خرید خانه، اجاره‌بها و درآمد خانوارها را کنار هم دید. اما پیام آن روشن است: اگر این فاصله بیشتر شود، اجاره‌نشینی برای بخشی از خانواده‌های میانی هم از یک وضعیت موقت به شرایطی طولانی تبدیل خواهد شد.