از انبار ضایعات تا قطار؛ راهکارهای ایران برای نجات چاه‌های نفت

به گزارش زومان، با ادامه محاصره دریایی چند رسانه خارجی ادعاهای جدیدی در مورد وضعیت نفت ایران مطرح کرده‌اند؛ ادعاهایی که تصویر یک بحران در حال شکل‌گیری را ترسیم می‌کنند. بلومبرگ به نقل از موسسه تحلیلی کپلر گزارش داده که تاکنون هیچ نفتکشی موفق به عبور از محاصره دریایی ایالات متحده نشده است. بنابراین صادرات نفت ایران از دو هفته پیش احتمالا به نزدیک صفر رسیده است. این اتفاق دو چالش مهم را پیش روی ایران قرار می‌دهد: حالا سوال کلیدی این است که عقربه‌های ساعت برای هر کدام از این چالش‌ها با چه سرعتی در حال جلو رفتن است و ایران چه راهکارهایی را برای مقابله در پیش گرفته است؟ تحلیلگران کپلر روزهای اخیر مدعی شدند که ایران تنها به اندازه ۱۲ تا ۲۲ روز دیگر ظرفیت خالی برای ذخیره‌سازی نفت دارد. وقتی ظرفیت ذخیره‌سازی تمام شود، چاره‌ای جز کاهش تولید نخواهد بود. مسیری که برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در روزهای جنگ آن را طی کردند. طبق گزارش بلومبرگ، بانک گلدمن‌ساکس اعلام کرده که ایران پیش‌تر نیز تا ۲.۵ میلیون بشکه در روز از تولید نفت خام خود را کاهش داده است. تولیدکنندگان همسایه مانند عربستان سعودی، عراق، کویت و امارات متحده عربی نیز از جمله کشورهایی هستند که از زمان آغاز درگیری در ۲۸ فوریه، ناچار به کاهش تولید شده‌اند. کپلر نیز پیش‌بینی کرده که ایران تا اواسط ماه مه (هفته پایانی اردیبهشت) مجبور شود تولید روزانه نفت خود را تا ۱.۵ میلیون بشکه دیگر کاهش دهد. کاهش تولید نفت، جنگ را برای ایران تبدیل به یک آزمون مقاومت خواهد کرد. توقف کامل تولید می‌تواند دسترسی دوباره به برخی چاه‌های نفتی را مسدود کند. وال‌استریت‌ژونال ادعا کرده که ایران برای به تاخیر انداختن بحران بستن چاه‌های نفتی، در حال احیای مکان‌های متروکه‌ای است که به «انبار ضایعات» شناخته می‌شوند. این انبارها در واقع مخازن بلااستفاده‌ای هستند که در جنوب کشور مثل اهواز و عسلویه قرار دارند و برخی از آن‌ها مدت‌ها به دلیل وضعیت نامناسبی که داشتند کنار گذاشته شده بودند. وال‌استریت‌ژونال همچنین به نقل از حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان نفت ایران – خبر داده که ایران در حال تلاش است تا نفت خام را از طریق راه‌آهن به چین ارسال کند. تهران از طریق زیرساخت‌های ریلی به شهرهای ییوو و شی‌آن چین متصل می‌شود. این سفر کوتاه‌تر از سفرهای دریایی است ولی همچنان هفته‌ها طول می‌کشد. از سوی دیگر حمل‌ونقل ریلی نفت به اندازه تانکرهای دریایی مقرون‌به‌صرفه نیست، به ویژه برای پالایشگاه‌های موسوم به تی‌پات - که پالایشگاه‌هایی کوچک و مستقل هستند - در شمال شرقی چین که خریداران اصلی نفت ایران هستند. اریکا داونر،‌ متخصص سیاست انرژی چین در دانشگاه کلمبیا، در این باره می‌پرسد: کپلر می‌گوید محاصره دریایی ایران توسط آمریکا تاثیر فوری بر درآمدهای نفتی کشور ندارد؛ زیرا معمولا ۲ ماه طول می‌کشد تا نفت از ایران به چین برسد و ۲ ماه دیگر نیز طول می‌کشد تا چینی‌ها پول را پرداخت کنند. طبق این تحلیل، ایران در حال حاضر ۱۸۴ میلیون بشکه نفت روی آب دارد که ۶۰ میلیون بشکه در خلیج فارس محاصره شده است و ۱۲۴ میلیون بشکه خارج از خلیج فارس و در نزدیکی سنگاپور و چین به سر می‌برد. در نتیجه تاثیر جدی محاصره دریایی آمریکا بر درآمدهای نفتی ایران حدود ۳ تا ۴ ماه بعد مشخص می‌شود. کپلر تخمین می‌زند اگر این محاصره تا ۳ تا ۴ ماه دیگر طول بکشد و تاثیر درآمدی آن مشخص شود، کاهش درآمد روزانه ایران به دلیل افت صادرات نفتی حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون دلار خواهد بود. بنابراین تحلیل‌ها نشان می‌دهد که ایران از نظر اقتصادی می‌تواند حداقل تا نیمه تابستان مقاومت کند. بحران اساسی، بحران فنی صنعت نفت برای ذخیره‌سازی بیشتر و کاهش تولید است که به نظر می‌رسد تلاش‌هایی برای حل آن آغاز شده است. اگرچه هنوز روشن نیست این تلاش‌ها تا چه حد موثر باشد.