چنگدو جی ۲۰؛ شکارچی جدید ناوهای هواپیمابر آمریکا

چین مدعی تجهیز جنگنده J-20 به سامانه رهگیری اهداف متحرک دریایی شد؛ قابلیتی که می‌تواند ناوگان نظامی آمریکا را با تهدید تازه‌ای روبه‌رو کند. بر اساس گزارش وب‌سایت‌های آمریکایی، رسانه‌های دولتی چین به‌تازگی مدعی شده‌اند که جنگنده J-20 به قابلیتی تازه برای هدف‌گیری دقیق اهداف متحرک دریایی دست یافته است. این ادعا احتمال تجهیز این جنگنده به موشک جدید ضدکشتی و ارتقای سامانه هدف‌گیری آن را تقویت کرده است. در یک نشست خبری که تلویزیون دولتی چین (CCTV) آن را پوشش داد، سخنگوی نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین اعلام کرد J-20 از توانایی بالایی در برتری هوایی میان‌برد و دوربرد، حمله دقیق به اهداف زمینی و دریایی، آگاهی موقعیتی، اخلال الکترونیکی و فرماندهی تاکتیکی برخوردار است. به گفته او، این جنگنده همچنین می‌تواند در عملیات‌های مشترک با پهپادهای بدون سرنشین مشارکت کند. جنگنده مورد اشاره، J-20S است؛ نسخه‌ای دوسرنشینه از J-20 که از پایگاه‌های زمینی عملیات می‌کند و به‌دلیل ابعاد بزرگ، برای استفاده روی ناوهای هواپیمابر طراحی نشده است. J-20 نخستین پرواز خود را در سال ۲۰۱۱ انجام داد. برآوردها حاکی از آن است که چین تاکنون حدود ۵۰۰ فروند از نسخه‌های مختلف این جنگنده را وارد خدمت کرده و سالانه حدود ۱۰۰ فروند دیگر به ناوگان خود اضافه می‌کند. در صورت تداوم این روند، شمار جنگنده‌های J-20 می‌تواند به هزار فروند برسد. نسخه اولیه این جنگنده از موتور روسی AL-31F یا موتور چینی WS-10C استفاده می‌کرد؛ موتورهایی که در مقایسه با نیازهای عملیاتی هواپیما قدرت کمتری داشتند. در نسخه‌های جدیدتر، موتور بومی و قدرتمندتر WS-15 جایگزین شده است. نسخه J-20A نیز با بهبود آیرودینامیک و میدان دید خلبان همراه بوده است. گفته می‌شود موتور WS-15 به این نسخه امکان می‌دهد بدون استفاده از پس‌سوز، سرعت مافوق صوت را به دست آورد و حفظ کند؛ قابلیتی که به آن «سوپرکروز» گفته می‌شود. نسخه دوسرنشینه J-20S با اضافه‌شدن یک خدمه دیگر، ظرفیت بیشتری برای مدیریت سامانه‌های پیچیده دارد. نفر دوم می‌تواند مسئولیت جنگ الکترونیک، دریافت و پردازش داده‌های حسگرها، اطلاعات هدف‌گیری و هدایت پهپادهای همراه را بر عهده بگیرد. هنوز مشخص نیست چه تعداد J-20S ساخته شده یا چین چه برنامه‌ای برای تولید آن دارد. بااین‌حال، اگر صدها فروند از این جنگنده در پایگاه‌های زمینی مستقر شوند، می‌توانند تهدید قابل‌توجهی برای نیروی دریایی آمریکا در دریای چین جنوبی ایجاد کنند. چین تاکنون نوع موشکی را که J-20S برای حمله به اهداف دریایی استفاده خواهد کرد، اعلام نکرده است؛ اما چند احتمال مطرح شده است. در حال حاضر، موشک کروز ضدکشتی کوچک و مناسبی که بتوان آن را در محفظه داخلی تسلیحات J-20S جای داد، به‌طور عمومی معرفی نشده است. در مقابل، موشک‌هایی مانند YJ-12 و موشک هایپرسونیک YJ-21 ابعاد بزرگی دارند و برای حمل توسط این جنگنده احتمالاً باید زیر بال نصب شوند. حمل خارجی این موشک‌ها یک مشکل مهم ایجاد می‌کند: نصب تسلیحات در بیرون بدنه، سطح مقطع راداری جنگنده را افزایش می‌دهد و بخش مهمی از مزیت پنهان‌کاری آن را از بین می‌برد. این مسئله به‌ویژه در مراحل ابتدایی درگیری، زمانی که چین هنوز برتری هوایی منطقه را به دست نیاورده، اهمیت دارد؛ زیرا احتمال شناسایی J-20S از فاصله دور افزایش پیدا می‌کند. یک سناریوی دیگر این است که J-20S اصلاً موشک ضدکشتی حمل نکند و وظیفه اصلی آن شناسایی و هدایت حملات باشد. J-20 از ابتدا برای درگیری نزدیک و نبرد هوایی تن‌به‌تن با جنگنده‌های آمریکایی طراحی نشده است. نداشتن توپ داخلی نیز یکی از نشانه‌هایی است که این دیدگاه را تقویت می‌کند. مأموریت اصلی آن بیشتر شناسایی و درگیری با اهداف هوایی از فاصله دور، به‌ویژه هواپیماهای هشدار زودهنگام مانند E-2C Hawkeye نیروی دریایی آمریکا بوده است. این هواپیماها نقش مهمی در شناسایی تهدیدها و هدایت عملیات گروه‌های ناو هواپیمابر دارند. از کار انداختن یا مختل‌کردن فعالیت آن‌ها می‌تواند توان دفاعی ناوگان آمریکا را کاهش دهد. بر این اساس، J-20S ممکن است با اتکا به قابلیت پنهان‌کاری به محدوده عملیاتی ناوگروه آمریکایی نزدیک شود، موقعیت آن را شناسایی کند و اطلاعات را به پایگاه‌های زمینی چین بفرستد. سپس موشک‌های کروز ضدکشتی از سکوهای دیگر شلیک شوند و J-20S با ارسال اطلاعات به‌روزشده، به هدایت آن‌ها به سمت هدف کمک کند. این سناریو به جنگنده اجازه می‌دهد بدون حمل موشک‌های بزرگ و از دست دادن مزیت پنهان‌کاری، در عملیات ضدکشتی نقش داشته باشد. برخی کارشناسان هوانوردی درباره میزان پنهان‌کاری J-20 و انطباق کامل آن با معیارهای جنگنده‌های نسل پنجم تردید دارند. این تردیدها به چند ویژگی طراحی آن مربوط می‌شود: این موارد به‌معنای فقدان قابلیت پنهان‌کاری در J-20 نیست، اما نشان می‌دهد ارزیابی میزان پنهان‌کاری آن بدون اطلاعات دقیق از طراحی و آزمایش‌های راداری امکان‌پذیر نیست.