۳ هزار کامیون ایرانی پشت مرز | ماجرای کامیون‌های گرفتار در مرز پاکستان چیست؟

در شرایطی که محاصره دریایی ایران، مسیرهای سنتی تجارت خارجی کشور را با محدودیت‌های جدی روبه‌رو کرده، پاکستان به‌عنوان یکی از مسیرهای جایگزین برای انتقال کالا مورد توجه صادرکنندگان ایرانی قرار گرفته است؛ با این حال، مشکلات بانکی و تحریم‌های مالی باعث شده استفاده از این مسیر نیز با موانع جدی مواجه شود. به گزارش ، بیش از سه هزار کامیون ایرانی در محدوده مرز ریمدان معطل مانده‌اند و امکان انتقال محموله‌هایشان به بنادر پاکستان را ندارند. مرز بسته نیست؛ تجارت متوقف شده است انتشار اطلاعیه‌ای منتسب به وزارت امور خارجه درباره بسته بودن مرز پاکستان، در روزهای اخیر به بحث‌هایی درباره وضعیت مبادلات دو کشور دامن زد. با این حال، مرکز ارتباطات قوه قضائیه اعلام کرده بود که اصالت این سند و ادعاهای مطرح‌شده در آن هنوز به‌طور مستقل تأیید نشده است. بیشتر بخوانید: فارغ از اعتبار این اطلاعیه، مشکل اصلی تجارت زمینی ایران و پاکستان همچنان پابرجاست. به گفته پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، مرز مشترک دو کشور به‌طور رسمی بسته نیست، اما صادرات ایران به پاکستان و واردات پاکستان از ایران به دلیل موانع ناشی از تحریم‌ها عملا متوقف شده است. این تمایز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا باز بودن مرز به‌تنهایی به معنای امکان انجام تجارت نیست. عبور کامیون‌ها و انتقال کالا مستلزم فراهم بودن سازوکارهای مالی، گمرکی و بانکی است؛ سازوکارهایی که تحریم‌های بانکی ایران، اجرای آنها را دشوار کرده‌اند. تحریم بانکی چگونه مانع صادرات شده است؟ به گفته سنندجی، واردکنندگان پاکستانی برای ورود کالاهای ایرانی و صادرکنندگان ایرانی برای انجام مبادلات خود باید فرم‌های الکترونیکی مربوط به واردات و صادرات را در اختیار شبکه بانکی پاکستان قرار دهند. تحریم بانک‌های ایرانی و محدودیت‌های مرتبط با سیستم بانکی کشور، انجام این فرایند را با مشکل روبه‌رو کرده است. در نتیجه، حتی در شرایطی که مسیر زمینی باز است و کامیون‌ها امکان حرکت دارند، نبود سازوکار مالی قابل اجرا می‌تواند کل فرایند صادرات را متوقف کند. این وضعیت نه‌تنها صادرکنندگان ایرانی، بلکه واردکنندگان پاکستانی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ شرکت‌هایی که برای تأمین کالاهای مورد نیاز خود به محصولات ایرانی وابسته‌اند. رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران هشدار داده است که در صورت تداوم محدودیت‌های بانکی، صادرات ایران به پاکستان عملاً متوقف خواهد ماند. مسیر جایگزین محاصره دریایی هم به بن‌بست رسید؟ با تشدید محدودیت‌های دریایی، استفاده از بنادر کشورهای همسایه می‌تواند برای بخشی از تجارت ایران اهمیت پیدا کند. پاکستان نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی و دسترسی به بنادر مهمی مانند کراچی و گوادر، یکی از مسیرهای مورد توجه برای انتقال کالا به شمار می‌رود. با این حال، تجربه اخیر نشان می‌دهد که جایگزین کردن مسیر حمل‌ونقل به‌تنهایی برای حفظ جریان تجارت کافی نیست. حتی اگر کالا بتواند از راه زمینی به بندر برسد، مشکلات بانکی، محدودیت‌های تسویه مالی و موانع اجرایی ممکن است مانع ارسال آن به مقصد نهایی شوند. گزارش‌ها همچنین به توقف حدود سه هزار کامیون در محدوده ریمدان اشاره دارد؛ کامیون‌هایی که معطلی آنها علاوه بر تأخیر در تحویل کالا، هزینه‌های حمل‌ونقل و نگهداری را افزایش می‌دهد و سرمایه فعالان اقتصادی را برای مدتی نامعلوم درگیر می‌کند. چالش فراتر از یک گذرگاه مرزی عصر ایران در این باره می‌نویسد توقف کامیون‌ها در ریمدان نشان می‌دهد که فشار بر تجارت خارجی ایران فقط به محدودیت‌های دریایی خلاصه نمی‌شود. مسیرهای زمینی نیز برای ایفای نقش جایگزین به زیرساخت مناسب، هماهنگی گمرکی و مهم‌تر از همه، امکان انجام مبادلات مالی نیاز دارند. در چنین شرایطی، باز بودن مرز پاکستان بدون رفع موانع بانکی نمی‌تواند به‌تنهایی صادرات ایران را احیا کند. اگر مشکلات مالی ادامه یابد، مسیر زمینی که قرار بود بخشی از فشار محاصره دریایی را کاهش دهد، خود به گلوگاهی تازه برای تجارت کشور تبدیل خواهد شد.