زمستان سخت پشت درِ کارخانه‌ها؛ هشدار مدیرعامل میدکو درباره گاز

مدیرعامل میدکو با هشدار درباره تأمین گاز زمستان، از رسانه‌ها خواست ضرورت صرفه‌جویی برای حفظ تولید و اشتغال را به مردم منتقل کنند. به گزارش زومان، پیش از آغاز نشست خبری در هتل اسپیناس بلوار کشاورز، پچ‌پچ خبرنگاران بیشتر حول دو موضوع می‌چرخید: وام‌های بانک پاسارگاد به میدکو و سرنوشت صادرات در شرایط تحریم و محاصره دریایی. پرسش‌ها درباره منابعی بود که به این مجموعه رسیده و محصولاتی که باید راهشان را به بازار پیدا کنند. اما در میان پاسخ‌های علیرضا ابراهیمی، مدیرعامل میدکو، دغدغه دیگری مطرح شد: کارخانه‌ها زمستان را چگونه می‌گذرانند؟ ابراهیمی تابستان امسال را از نظر تأمین برق قابل‌مدیریت‌تر از سال گذشته توصیف کرد، اما درباره فصل سرد چنین اطمینانی نداشت. به گفته او، بخشی از زیرساخت‌های گاز کشور آسیب دیده و جبران آن در کوتاه‌مدت ممکن نیست. این هشدار، مسئله ادامه تولید را از احتمال آغاز دوباره جنگ فراتر می‌برد؛ آسیب‌های موجود نیز می‌توانند در ماه‌های سرد محدودیت ایجاد کنند. پاسخ مدیرعامل میدکو به پرسش درباره تسهیلات بانکی، از محل مصرف پول آغاز شد. او بدهی مجموعه به شبکه بانکی را حدود ۴۰۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرد و گفت این منابع صرف خرید ملک و ارز نشده‌اند؛ به کارخانه و زیرساخت تولید تبدیل شده‌اند. برای توضیح ابعاد این سرمایه‌گذاری، به بیش از ۷.۵ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری، بیش از ۴۰ مجتمع صنعتی و حدود ۲۵ هزار شغل مستقیم اشاره کرد. ظرفیت تولید فولاد میدکو نیز، بنا بر ارقام ارائه‌شده در نشست، حدود ۴.۲ میلیون تن است. استدلال ابراهیمی بر مقیاس فعالیت صنعتی تکیه داشت: ایجاد یک مجموعه بزرگ معدنی و فولادی به منابع مالی گسترده نیاز دارد. او با مقایسه میدکو با صنایعی که با منابع دولتی شکل گرفته‌اند، از اتکای این مجموعه به تأمین مالی غیردولتی دفاع کرد و خواستار ارزیابی بدهی در کنار دارایی‌های مولد، اشتغال و توان بازپرداخت شد. این دفاع بر نحوه مصرف تسهیلات متمرکز بود؛ جزئیات زمان‌بندی بازپرداخت و هزینه مالی بدهی‌ها در توضیحات ارائه‌شده روشن نشد. در عین حال، مجموعه به دنبال منابع تازه است. ابراهیمی از طولانی‌شدن فرایند افزایش سرمایه انتقاد کرد و از برنامه انتشار پنج هزار میلیارد تومان اوراق برای فولاد سیرجان ایرانیان، با هدف توسعه و تکمیل پروژه‌ها، خبر داد. در پاسخ به پرسش‌های مربوط به تحریم و محاصره، ابراهیمی برخلاف بخش معرفی سرمایه‌گذاری‌ها، کمتر وارد جزئیات عددی شد. اثر محدودیت‌ها بر تولید و صادرات را پذیرفت، اما تأکید کرد که جریان تجارت قطع نشده است. توضیح او بر شبکه‌های تجاری شکل‌گرفته در سال‌های تحریم استوار بود؛ مسیرهایی که به ادامه مبادلات کمک کرده‌اند، هرچند مشکلات بانکی همچنان باقی است. از نگاه او، محدودیت انتقال پول و دسترسی‌نداشتن به اعتبار اسنادی، ریسک معامله را برای خریدار و فروشنده افزایش می‌دهد. بنابراین، ادامه صادرات را نباید به معنای عادی‌بودن شرایط تجارت گرفت. فاصله نرخ ارز آزاد و رسمی نیز در همین بحث مطرح شد. ابراهیمی کاهش این فاصله را برای تقویت انگیزه صادرات مستقیم و بازگشت ارز ضروری دانست. ارقامی که از بازار فولاد ارائه کرد، اهمیت بازار خارجی را نشان می‌داد: ظرفیت تولید کشور بیش از ۴۰ میلیون تن و تولید سال گذشته حدود ۳۰ میلیون تن بوده، در حالی که مصرف ظاهری داخلی را حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیون تن در سال برآورد کرد. بازار داخلی به‌تنهایی پاسخگوی چنین مقیاسی از تولید نیست. فشار بر تولید از کجا وارد می‌شود؟ راه مواجهه و محدودیت آن گاز؛ خطر توقف در زمستان محدودیت گاز در احیای مستقیم، تولید آهن اسفنجی و تأمین خوراک فولادسازی را مختل می‌کند. مدیریت مصرف می‌تواند فشار کوتاه‌مدت را کاهش دهد؛ ترمیم زیرساخت‌ها زمان می‌برد و جایگزینی فوری سوخت در این واحدها ممکن نیست. تحریم بانکی؛ هزینه معامله دشواری انتقال پول و دسترسی‌نداشتن به اعتبار اسنادی، ریسک خریدار و فروشنده را افزایش می‌دهد. شبکه‌های تجاری موجود به ادامه صادرات کمک کرده‌اند؛ اما هزینه‌ها و ریسک‌های تحریم باقی است. فاصله نرخ ارز؛ کاهش انگیزه صادرات مستقیم فاصله نرخ آزاد و نرخ رسمیِ بازگشت ارز، بر درآمد ریالی و جذابیت صادرات اثر می‌گذارد. کاهش این فاصله، مطالبه مطرح‌شده در نشست بود؛ تصمیم درباره آن در اختیار سیاست‌گذار ارزی است. تأمین مالی؛ تعهدات و توسعه بازپرداخت بدهی و تکمیل پروژه‌ها به منابع نیاز دارد؛ تأخیر مجوزها دسترسی به منابع تازه را عقب می‌اندازد. افزایش سرمایه و انتشار اوراق از مسیرهای پیش‌رو هستند؛ ایجاد تعهد تازه باید با درآمد و توان بازپرداخت متناسب باشد. سنگ‌آهن و حمل‌ونقل؛ محدودیت توسعه آینده افزایش ظرفیت فولادسازی، نیاز به مواد اولیه و جابه‌جایی بار را بیشتر می‌کند. توسعه معادن، برنامه‌ریزی برای واردات احتمالی سنگ‌آهن و گسترش حمل ریلی باید همراه توسعه کارخانه‌ها پیش برود. مهم‌ترین توضیح ابراهیمی درباره زمستان، به تفاوت مصرف گاز در بخش‌های مختلف صنعت مربوط بود. در برخی واحدها می‌توان از سوخت جایگزین استفاده کرد، اما در احیای مستقیم، گاز علاوه بر ایجاد حرارت در تبدیل سنگ‌آهن به آهن اسفنجی نقش دارد. به همین دلیل، تعویض سوخت راه‌حل آماده‌ای برای این واحدها نیست. کاهش تولید آهن اسفنجی نیز می‌تواند تأمین خوراک مراحل بعدی فولادسازی را محدود کند. میدکو برای تأمین بخشی از نیازهای دیگر خود زیرساخت ساخته است. به گفته ابراهیمی، نیروگاه سیکل ترکیبی ۵۰۰ مگاواتی مجموعه با ورود بخش بخار به مدار در سال جاری تکمیل شده و بخشی از آب صنعتی نیز از پساب تصفیه‌شده کرمان تأمین می‌شود. بحث آب، او را به موضوع انتخاب سیاست‌گذار رساند. ابراهیمی با مقایسه فولاد و پسته، از توجه به بازده اقتصادی مصرف آب در کرمان دفاع کرد؛ اینکه هنگام تخصیص این منبع محدود، درآمد و اشتغال حاصل از فعالیت‌ها نیز در نظر گرفته شود. اما در برابر کمبود احتمالی گاز، راهکاری که برای ماه‌های پیش‌رو مطرح کرد مدیریت مصرف بود. به گفته او، صرفه‌جویی حدود ۱۰ درصدی در بخش خانگی می‌تواند به تأمین گاز صنایع بیشتری کمک کند. از رسانه‌ها نیز خواست صدای تولید باشند و این ضرورت را به مردم منتقل کنند. این درخواست، بحث نشست را به بیرون از کارخانه‌ها برد. ابراهیمی برای توضیح سرمایه‌گذاری‌ها از ظرفیت و تعداد شاغلان گفته بود؛ در هشدار زمستان، ادامه کار همان ظرفیت‌ها و شاغلان را به تأمین گاز پیوند زد. پیام او به رسانه‌ها این بود که صرفه‌جویی خانگی را با اثری که می‌تواند بر حفظ تولید و اشتغال داشته باشد، توضیح دهند.