از کمک خواستن از دیگران نهراسید

کمک خواستن نه‌تنها نشانه‌ ضعف نیست، بلکه پیوندهای اجتماعی را تقویت می‌کند و به استقلال بیشتر می‌انجامد. تقریبا همه‌ ما دست‌کم یک یا دو فرد بزرگسال را می‌شناسیم که ترجیح می‌دهند دیگران کارهایشان را انجام دهند؛ کسی مامور رسیدگی به کارهای روزمره‌ آنان شود، آن‌ها را نزد پزشک ببرد یا دارو و خواربارشان را تحویل بگیرد. این عبارات بخشی از یادداشت جوآن ام. کوک روانشناس تروما و استاد گروه روانپزشکی دانشکده پزشکی ییل در نشریه تایم است. مادر کوک نیز چنین رفتاری داشته و او از دوران کودکی تا زمان درگذشت مادرش در هفت سال پیش، مسئول مراقبت از او بود. در روان‌شناسی، چنین تجربه‌ای با مفهوم کودک والدشده شناخته می‌شود؛ کودکی که ناچار است مسئولیت‌هایی فراتر از سن خود و شبیه وظایف والدین بر عهده بگیرد. وابستگی تمام‌عیار مادر به دیگران، کوک را چنان دل‌زده کرد که مسیری کاملا متفاوت برگزید؛ او روان‌شناس شد و اصرار داشت تمام امورش را به‌تنهایی پیش ببرد. با این حال، تجارب فردی و حرفه‌ای‌اش به او نشان داد که خوداتکایی افراطی یا تحمل خاموش، همواره و حتی در بیشتر مواقع، راهگشا و مؤثر نیست. کوک در جایگاه روان‌شناس مجبور شد اهمیت درخواست کمک در زمان نیاز را هم به خودش و هم به مراجعانش بیاموزد. او به مراجعانش می‌گوید و به خودش نیز یاد داده که خودداری از درخواست و پذیرش کمک هنگام نیاز، اقدامی برخلاف منافع خودمان به‌شمار می‌رود. هیچ‌کس نمی‌تواند تمام مسیر زندگی را به‌تنهایی طی کند؛ انسان موجودی اجتماعی است و برای ارتباط متقابل با دیگران شکل گرفته. توانایی درخواست مؤثر و دریافت کمک نیز به‌مرور ما را قوی‌تر و مستقل‌تر می‌کند. دلایل فراوانی برای پرهیز افراد از کمک خواستن وجود دارد. گاهی تصور می‌کنیم باید بتوانیم تمام کارها را شخصا انجام دهیم و درخواست کمک، ما را ضعیف یا نیازمند جلوه می‌دهد. ترس از رد شدن، نگرانی درباره‌ تحمیل زحمت به دیگران یا هراس از ایجاد قدرت و اهرم فشار برای طرف مقابل نیز می‌تواند مانع درخواست شود. حتی ممکن است باور داشته باشیم پذیرش کمک، دِینی ایجاد می‌کند که بعدا باید آن را جبران کنیم. کوک تأکید می‌کند که چنین نگرانی‌هایی را کاملا درک می‌کند، زیرا برخی از همین تحریف‌های شناختی در افکار خود او نیز حضور دارند. رویکرد مناسب از نگاه او، برخورد توام با گذشت و شفقت نسبت به خود بابت داشتن چنین افکاری و سپس عبور آگاهانه از آن‌هاست. گام بعدی، تعیین نوع کمک مؤثر و شناخت زمان، شیوه و فرد مناسب برای درخواست آن است؛ اقدامی که شانس موفقیت را افزایش می‌دهد. انسان‌ها کامل نیستند و قرار نیست همه‌ پاسخ‌ها، توانایی‌ها یا ظرفیت‌های ممکن را در اختیار داشته باشند. کوک مراجعانش را تشویق می‌کند تا فهرستی از نیازهای خود تهیه کنند. بزرگسالان برخوردار از سلامت عاطفی باید بسیاری از نیازهایشان را شخصا برآورده کنند، اما برای بخشی دیگر می‌توان از دیگران کمک خواست. شماری از نیازها نیز ممکن است برآورده‌ نشده باقی بمانند. پس از شناسایی نیازها، می‌توان مواردی را تشخیص داد که پشتیبانی و همراهی دیگران برایشان مفید خواهد بود. مطرح کردن خواسته در قالب مطالبه، تهدید یا توهین هم می‌تواند زننده باشد و احتمال دریافت حمایت را کاهش دهد. اصرار بر اینکه دیگری حتما باید کمک کند نیز نتیجه‌ مشابهی دارد. درخواست مؤثر به معنای بیان روشن و محترمانه‌ نیاز، بدون اعمال فشار بر طرف مقابل است. بر اساس این رویکرد، برای کمک‌ خواستن توصیه می‌شود افراد ابتدا از تقاضاهای کوچک شروع کنند و تمرینِ بیان خواسته‌های ساده را با افراد امن انجام دهند. ممکن است چنین توصیه‌ای بدیهی به نظر برسد، اما احتمال پذیرفته شدن درخواست رفت‌وآمد به مصاحبه‌ شغلی یا نوبت پزشک، بیشتر از زمانی خواهد بود که از کسی پول اجاره‌ همان ماه یا قسط بعدی خودرو را بخواهیم. فردی که کمک می‌خواهد باید برای شنیدن پاسخ منفی نیز آماده باشد. در صورت رد شدن درخواست، نباید پاسخ را شخصی تلقی کرد، زیرا دلایل مخالفت در بیشتر مواقع ارتباطی با درخواست‌کننده ندارند. محدودیت‌های مربوط به مدیریت زمان، وضعیت مالی یا منابع شخصی طرف مقابل ممکن است مانع کمک کردن شده باشند. کوک برای بررسی نقش حمایت اجتماعی با آدام براون تماس گرفت؛ روان‌شناس و استاد نیو اسکول برای پژوهش‌های اجتماعی که درباره‌ عوامل مؤثر بر خطرهای سلامت روان و تاب‌آوری تحقیق کرده است. براون در این باره گفت: «ارتباطات و حمایت اجتماعی قوی از مهم‌ترین عوامل محافظتی هنگام مواجهه‌ افراد با استرس، ناملایمات و موقعیت‌های دشوار زندگی هستند.» او افزود: «کمک خواستن نشانه‌ ضعف نیست. کمک خواستن نوعی مقابله‌ سازگارانه است که روابط را تقویت می‌کند، انزوا را کاهش می‌دهد و فرصت‌هایی برای دستیابی به دیدگاه‌های تازه، آموختن از دیگران و رشد فراهم می‌آورد.»