پیشنهاد عجیب مجلسی‌ها برای بنزین؛ تغییر کیفیت به جای تغییر قیمت!

راهکار جدید یک نماینده مجلس برای بحران بنزین؛ استفاده از متانول و افزودنی‌ها به جای افزایش قیمت است، اما کیفیت سوخت چه می‌شود؟ این روزها که در پی تشدید ناترازی بنزین، بحث تغییر سهمیه‌ها و قیمت سوخت دوباره داغ شده، حسین صمصامی نماینده مجلس پیشنهادی تازه برای عبور از این بحران مطرح کرده؛ پیشنهادی که به گفته او، جای افزایش قیمت، بر افزایش تولید از طریق استفاده از ترکیب‌های جدید سوختی تمرکز دارد. او در نامه‌ای به رئیس‌جمهور طرحی با عنوان «بیشینه‌سازی تولید با ترکیب سوخت و متانول پایدار و افزودنی‌های تثبیت‌کننده» را پیشنهاد کرده تا بدون تحمیل قیمت‌های سنگین به مردم، بخشی از فشار کمبود بنزین را کاهش دهد. اما بیشینه‌سازی تولید به چه معناست؟ ایده اصلی این طرح که بر پایه تغییر ترکیب بنزین استوار است بر جبران فاصله میان تولید و مصرف بنزین از طریق ترکیب سوخت پایه با موادی مانند متانول پایدار و افزودنی‌های مخصوص متمرکز است. در این روش، با بهره‌گیری از ظرفیت مواد موجود در زنجیره پتروشیمی، حجم سوخت قابل عرضه را افزایش می‌دهند. این پیشنهاد در شرایطی مطرح شده که محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور نیز روز گذشته درباره پیامدهای ناترازی بنزین و استفاده از ترکیب‌های نامطلوب‌تر برای جبران کمبود سوخت سخن گفته بود. به گفته عارف، مصرف بنزین کشور در برخی مقاطع به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر در روز رسیده، در حالی که تولید مستقیم پالایشگاه‌ها بین ۱۱۰ تا ۱۱۲ میلیون لیتر در روز است. این کسری بیش از ۲۰ میلیون لیتری، کشور را وادار به استفاده از راهکارهای جایگزین کرده و آنطور که معاون رئیس جمهور می‌گوید دولت گاهی ناچار می‌شود از بنزینی استفاده کند که کیفیت مطلوبی ندارد و حتی ممکن است حاوی بنزن باشد. بنزن یکی از ترکیبات آروماتیک موجود در فرآورده‌های نفتی است که اگر میزان آن از حد استاندارد بالاتر باشد، می‌تواند علاوه بر افزایش آلایندگی، بر کیفیت سوخت و استانداردهای زیست‌محیطی آن اثر منفی بگذارد. به همین دلیل، میزان بنزن در بنزین در بسیاری از استانداردهای سوخت جهان تحت کنترل و محدودیت قرار دارد. اما ماجرا به همین نقطه ختم نمی‌شود و چندی پیش مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی تأیید کرده بود که بخشی از نیاز کشور از طریق «بنزین اختلاطی» تأمین می‌شود؛ یعنی بخشی از سوخت مصرفی از ترکیب بنزین پایه با مواد افزودنی تأمین می‌شود. در گزارش عملکرد تیرماه نیز در کنار حدود ۱۱۲ میلیون لیتر تولید پالایشگاهی، ۹ میلیون لیتر مواد افزودنی ثبت شده است. همچنین شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی متوسط بنزین اختلاطی از ابتدای سال تا ۲۴ تیرماه را حدود ۱۲ میلیون لیتر در روز اعلام کرده بود. استفاده از ترکیبات مختلف در تولید بنزین به خودی خود اتفاق غیرمعمولی نیست و در فرآیند تولید سوخت برای رسیدن به مشخصات فنی مورد نیاز انجام می‌شود؛ اما افزایش سهم این ترکیبات در شرایطی که کشور با کسری عرضه مواجه است، ابهاماتی را درباره ترکیب نهایی سوخت عرضه‌شده به مصرف‌کنندگان ایجاد کرده؛ ابهاماتی که طی روزهای اخیر در قالب گزارش‌هایی از مشکلات فنی برخی خودروها پس از سوخت‌گیری خود را نشان داده است. تجربه‌هایی مانند ریپ زدن خودرو، بد کار کردن موتور، افت عملکرد و خاموش شدن پس از سوخت‌گیری از سوی برخی رانندگان مطرح شده و این موارد هنوز دلیل قطعی تغییر کیفیت بنزین را ثابت نمی‌کند، اما در کنار بحث درباره افزایش استفاده از ترکیبات مختلف در تولید سوخت، به یک نشانه مهم تبدیل شده است؛ نشانه‌ای که بررسی آمار و جزئیات تأمین بنزین کشور را ضروری‌تر می‌کند. اکنون مسئله اصلی این است که تغییر ترکیب سوخت تا چه اندازه می‌تواند به حل ناترازی بنزین کمک کند و هم‌زمان چه اثری بر کیفیت سوخت عرضه‌ شده و عملکرد خودروها خواهد داشت. پاسخ به این پرسش نیازمند شفاف‌سازی درباره ترکیبات مورد استفاده، میزان افزودنی‌ها و نتایج آزمون‌های فنی است؛ موضوعی که حالا پس از مطرح شدن پیشنهادهایی مانند استفاده از متانول، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.