جزییات سناریوهای احتمالی برای تغییر سهمیه‌بندی بنزین در ایران

دولت برای مدیریت کسری سوخت در حال بررسی سناریوی‌هایی است که می‌تواند سهمیه بندی بنزین را هم دستخوش تغییر کند. ماجرای تغییر قیمت و سهمیه بنزین این روزها حسابی داغ شده است. پس از اجرای آزمایشی عرضه بنزین با نرخ چهارم در استان کرمان که سروصدای بسیاری به پا کرد و این طرح در نهایت لغو شد؛ حالا اما به نظر شواهد و اظهارنظرها نشان می‌دهد که دولت برای مدیریت مصرف و حل چالش ناترازی بنزین به دنبال تعیین نرخ چهارمی است. روز گذشته رضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، با تشریح آخرین وضعیت ناترازی سوخت در کشور، برنامه‌های پیش‌روی دولت را تبیین کرد. به گفته او، «برنامه دولت درباره بنزین، توسعه روش غیرقیمتی است و در حال بحث و بررسی برای تعیین نرخ چهارم بنزین است.» اما وضعیت بنزین در ایران چگونه است و چرا دولت به دنبال اتخاذ تصمیمی تازه در راستای مدیریت مصرف سوخت است؟ آخرین آمارهای رسمی می‌گویند که در اوج جنگ ۱۲ روزه، مصرف بنزین تا ۲۰۰ میلیون لیتر در روز جهش کرد؛ در حالی که تولید فقط ۱۰۲ میلیون لیتر بود. گزارش زومان در این زمینه هم نشان می‌دهد که بعد از جنگ نیز عطش مصرف فروکش نکرد. شهریور پارسال مصرف به ۱۴۱.۷ میلیون لیتر رسید و کسری به حدود ۴۰ میلیون لیتر در روز افزایش یافت. از سوی دیگر، امسال هم باوجود جنگ، اگرچه تولید به ۱۲۱ میلیون لیتر رسیده، اما مصرف همچنان ۱۲۹ میلیون لیتر است؛ یعنی ۸ میلیون لیتر کسری. تنها در تیر ماه امسال، مصرف با ثبت رشد ۸ درصدی نسبت به ماه مشابه سال قبل، به ۱۳۴ میلیون لیتر در روز رسید. برخی می‌گویند دولت قصد دارد این ناترازی را با اعمال تغییرات در قیمت و همچنین اصلاح سهمیه‌بندی کاهش دهد. شنیده‌ها از نزدیک‌شدن دولت به اجرای مصوبه آبان‌ماه درباره بنزین خبر می‌دهند؛ مصوبه‌ای که قرار بود قیمت سهمیه سوم را هر فصل به‌روزرسانی کند، اما ظاهرا جنگ و محدودیت‌های تامین سوخت مسیر اجرا را به تاخیر انداخت. بر این اساس، در اسفند سال گذشته و خرداد امسال، نرخ سوم بنزین باید به‌روز می‌شد. به نظر می‌آید مهمترین تغییری که باید انتظارش را داشته باشیم، نرخ بنزین در جایگاه‌ها است که دیگر با نرخ ۵ هزار تومانی عرضه نمی‌شود و قیمت جدید احتمالا ۱۰ هزار تومان خواهد بود. قیمت سهمیه سوم هر فصل با مبنا قرار دادن ۱۷ درصد قیمت خرید بنزین از پالایشگاه‌ها بازنگری شود. دولت می‌گوید نرخ خرید بنزین در حال حاضر به حدود ۵۸ هزار تومان رسیده است. هم‌زمان، دولت به کاهش سقف برخی سهمیه‌ها هم فکر می‌کند. سهمیه دوم خودروهای شخصی از ۷۰ لیتر به ۵۰ لیتر می‌رسد و سهمیه دوم موتورسیکلت‌ها از ۳۵ لیتر به ۲۰ لیتر کاهش می‌یابد. نرخ سهمیه اول و دوم، یعنی ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان، تغییر نخواهد کرد. همچنین میزان سهمیه اول هم مانند سابق، ۶۰ لیتر خواهد بود. سهمیه اول موتورسیکلت‌ها هم ۲۵ لیتر ماهیانه باقی خواهد ماند. دوره ذخیره سازی سهمیه اول نیز دست نمی‌خورد و ۳ ماه و حداکثر ۱۸۰ لیتر است. فعلا این سناریو، محتمل‌ترین سناریو روی میز دولت است.