دوئل هرمز و تحریم؛ وال‌استریت‌ژورنال: کدام طرف زودتر عقب می‌کشد؟

واشنگتن با تحریم و محاصره دریایی و تهران با اهرم نفت و بستن تنگه هرمز، در پی وادار کردن طرف مقابل به اولین عقب‌نشینی اقتصادی هستند. به گزارش زومان، وال‌استریت ژورنال می‌گوید که جنگ ایران و آمریکا حالا بیش از هر چیز به نبردی بر سر نخستین عقب‌نشینی زیر فشار اقتصادی تبدیل شده؛ نبردی که در آن دونالد ترامپ تحریم‌ها و محاصره‌ی دریایی را تشدید کرده و تهران روی بالا ماندن قیمت نفت حساب باز کرده تا واشنگتن را وادار به عقب‌نشینی کند. طبق گزارش این روزنامه، مقام‌های ارشد دولت ترامپ فشار اقتصادی را در رویارویی با ایران بیش از پیش افزایش داده‌اند، کاهش قیمت نفت را به یکی از اهداف اصلی جنگ تبدیل کرده‌اند و وعده‌ی تحریم‌های مالی بی‌سابقه داده‌اند؛ اقداماتی که به ادعای این مقامات می‌تواند تهران را مجبور کند تنگه‌ی هرمز را دوباره باز کند. مقام‌های اماراتی گفتند که ایران به دو کشتی اماراتی در این تنگه حمله کرد و وال‌استریت ژورنال می‌نویسد که همین حمله‌ها نشانه‌ای تازه از بی‌اعتنایی تهران به تحریم‌های بیشتر و آمادگی برای ابتکار نظامی حتی در زمانی بود که به نظر می‌رسید ترامپ تمایل چندانی برای بازگشت به جنگی تمام‌عیار ندارد. در حالی که ترامپ بیشتر بر محاصره‌ی دریایی بنادر ایران از سوی نیروی دریایی برای فشار مالی بر تهران تکیه کرده، مقام‌ها و تحلیلگران می‌گویند تهران می‌کوشد نشان دهد عقب نمی‌نشیند و تنگه هرمز را بسته نگه می‌دارد تا زمانی که قیمت‌های انرژی آمریکا را وادار به عقب‌نشینی کند. علی واعظ، معاون مدیر برنامه‌ی خاورمیانه و شمال آفریقای گروه بحران بین‌المللی، گفت: این روزنامه آمریکایی در ادامه می‌نویسد که واشنگتن این هفته نشانه داد که در روزهای آینده محدودیت‌های تازه‌ای را بر اقتصاد ایران اعمال خواهد کرد. اسکات بسنت وزیر خزانه‌داری آمریکا، گفت این اقدامات در کنار محاصره‌ی دریایی بنادر ایران، یک «ضربه‌ی دوگانه» خواهد بود. هم‌زمان، تلاش‌های هر دو طرف برای وارد کردن آسیب اقتصادی به یکدیگر، آن‌ها را بیش از پیش از مسیر خروج دیپلماتیک دور می‌کند؛ مسیری که به نظر می‌رسید با توافق ماه ژوئن به آن رسیده بودند. این توافق در صورت بازگشایی تنگه هرمز و ورود تهران به مذاکرات جدی درباره برنامه هسته‌ای‌اش، مشوق‌های مالی برای ایران در نظر می‌گرفت. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، پنج‌شنبه اولویت‌های دولت را روشن‌تر توضیح داد و به فاکس‌نیوز گفت پایین نگه داشتن قیمت انرژی «هدف شماره‌ی یک» است. او افزود «و بعد، بدیهی است که هدف شماره‌ی دو تضمین این است که ایران هرگز سلاح هسته‌ای نداشته باشد» و مدعی شد که مطمئن است هر دو هدف در حال تحقق‌اند. آنطور که در گزارش وال‌استریت ژورنال آمده، ترامپ جنگ را با این هدف آغاز کرد که ایران را وادار به توافقی کند که مانع دستیابی همیشگی‌اش به سلاح هسته‌ای شود. اما با طولانی شدن درگیری و در حالی که تهران بر جریان‌های جهانی انرژی در تنگه هرمز تسلطی را به دست آورده که پیش‌تر نداشت، اولویت‌های او ظاهرا تغییر کرده است. مقام‌های آمریکایی می‌گویند کاخ سفید در هفته‌های اخیر نسبت به رسیدن به یک توافق نهایی هسته‌ای با تهران بدبین‌تر شده و به جای آن، ترامپ بر تحت فشار گذاشتن اقتصاد آسیب‌دیده ایران متمرکز شده تا برای باز کردن آبراه به توافقی تن دهد؛ توافقی که به او امکان دهد اعلام پیروزی کند و از جنگ عبور کند. برای ایران، کنترل هرمز امکان طرح خواسته‌هایی علیه آمریکا را بدون دادن امتیاز در برنامه‌ی هسته‌ای اصلی‌اش فراهم می‌کند. مقام‌های ایرانی معتقدند زمان به سود آنهاست و خواسته‌هایشان را برای بازگشایی هرمز گسترش داده‌اند. تهران می‌گوید آمریکا باید جنگ را پایان دهد، محاصره را بردارد و در برابر تحریم‌های فلج‌کننده و مسدود شدن پول نقد ایران، گشایش ایجاد کند. وال‌استریت ژورنال: پرسش محوری این درگیری حالا روشن‌تر از همیشه شده است؛ کدام طرف زیر فشار اقتصادی نخستین پلک را می‌زند؟ وال‌استریت ژورنال در ادامه این گزاش می‌نویسد که ایران بارها برای بیرون نگه داشتن کشتی‌های تجاری از تنگه از زور استفاده کرده است. تحلیلگران می‌گویند توان تهران برای تشدید نظامی، کار واشنگتن را برای گرفتن امتیاز تنها از مسیر فشار اقتصادی دشوارتر می‌کند. حمله به کشتی‌های وابسته به شرکت ملی نفت ابوظبیِ امارات، شمار این حمله‌ها را در ماه اوت به ۶ رساند. امارات که صادرکننده‌ی بزرگ نفت است، تلاش کرده با وجود اعمال کنترل ایران بر این گذرگاه، محموله‌هایش را بی‌سروصدا از هرمز عبور دهد. آبراه همچنان تا حد زیادی بسته مانده و بیشتر کشتی‌ها بدون چراغ سبز ایران حاضر به عبور نیستند و آنهایی هم که حرکت می‌کنند، از مسیر شمالی تحت اداره‌ی تهران استفاده می‌کنند. داده‌های ردیابی کشتی از کپلر نشان می‌دهد که پنج‌شنبه سیزده شناور از آبراهی عبور کردند که پیش از جنگ معمولا روزانه بیش از ۱۳۰ کشتی را جابه‌جا می‌کرد. ۹ فروند از آنها مسیر تحت اداره‌ی ایران را انتخاب کردند. ترافیک این ماه نسبت به ژوئیه کندتر شده، زمانی که به‌طور میانگین ۲۶ کشتی هر روز از تنگه عبور می‌کردند. قیمت جهانی نفت در روزهای اخیر زیر ۹۰ دلار برای هر بشکه نوسان داشته است. جریان عبور از تنگه همچنان محدود مانده، اما تولیدکنندگان منطقه با یافتن مسیرهای جایگزین فراتر از این گلوگاه توانسته‌اند نفت خام خود را در حرکت نگه دارند. با این حال، اختلال‌های ادامه‌دار در حال کاهش ذخایر جهانی نفت و کم کردن توان بازار برای جذب شوک‌ها هستند. تحلیلگران شرکت مشاوره‌ای «گروه اوراسیا»(Eurasia Group) در یادداشتی برای مشتریان نوشتند تنش‌های نهفته میان آمریکا و ایران بر سر وضعیت این آبراه، خطر وقوع بحران تازه و بسته شدن دوباره‌ی آن را تا پایان سال ۲۰۲۶ نسبتا بالا نگه خواهد داشت. ترامپ اکنون ترجیح می‌دهد با تشدید فشار اقتصادی بر ایران، آثار جنگ را در داخل آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای محدود کند و از بازگشت به نبرد تمام‌عیار پرهیز کند. مشاوران او با نشان دادن داده‌هایی درباره آسیبی که تحریم‌ها تاکنون به تهران وارد کرده‌اند، به جا انداختن این راهبرد برای او کمک کرده‌اند. بسنت هم نشانه داد که کارزار فشار قرار است شدیدتر شود و به نیوزمکس گفت اقدامات بیشتری هفته‌ی آینده اعلام خواهد شد. وال استریت ژورنال در پایان گزارش خود می‌نویسد که در حالی که ایران زیر فشار فزاینده‌ی اقتصادی قرار دارد، به اقتصاد بقا تغییر مسیر می‌دهد تا تاب‌آوری خود را حفظ کند. تهران که سال‌هاست زیر تحریم‌ها دوام آورده، بار بیشتری از این فشار را بر دوش خانوارها می‌گذارد؛ از طریق سهمیه‌بندی سوخت و برق، محدود کردن ارز خارجی کمیاب و کاهش سرمایه‌گذاری، در حالی که واردات ضروری و منابع دولتی را حفظ می‌کند. واشنگتن نیز پیش‌تر در جریان جنگ تلاش کرده بود با اعمال محاصره دریایی، تنها چند روز پس از دستیابی به یک آتش‌بس شکننده، ایران را وادار به عقب‌نشینی کند. در آن زمان برخی مقام‌های آمریکایی اطمینان داشتند که محاصره ظرف چند هفته ایران را مجبور خواهد کرد جنگ را بر اساس شرایط آن‌ها حل‌وفصل کند. اما ترامپ در ماه ژوئن با توافقی موافقت کرد که محاصره را در ازای تعهد ایران به بازگشایی آبراه و گفت‌وگو درباره‌ی برنامه‌ی هسته‌ای‌اش پایان داد. پس از چند هفته، ایران که با تلاش آمریکا برای هدایت کشتی‌ها در این آبراه مخالف بود، دوباره به حمله به شناورها بازگشت.