مهلت ۶۰ روزه تمام شد؛ آغاز دردسرهای ترامپ با جمهوری‌خواهان

مهلت ۶۰ روزه توافق موقت ترامپ با ایران تمام شد و نه صلحی شکل گرفت، نه مذاکرات هسته‌ای پیش رفت. به گزارش زومان آنطور که واشینگتن‌پست در گزارشی آورده است، ۶۰ روز پس از آن‌که دونالد ترامپ در ضیافتی مجلل در کاخ ورسای و در کنار امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، یادداشت تفاهمی با ایران امضا کرد، وعده‌اش درباره آغاز پایان مناقشه آمریکا با تهران به بن‌بست خورد. ترامپ آن زمان از «گشایش تاریخی» سخن گفت و دولتش هم مدعی شد این توافق به بازگشایی تنگه هرمز و تضمینِ هرگز به‌دست‌نیامدن سلاح هسته‌ای توسط ایران منجر می‌شود. همین توافق دو ماه را برای تبدیل آتش‌بس موقت به یک توافق گسترده‌تر کنار گذاشته بود؛ توافقی که قرار بود مناقشه چند دهه‌ای بر سر برنامه هسته‌ای ایران را به سرانجامی تازه برساند. اما حالا آن پنجره بسته شده، جنگ پایان نیافته، تنگه هرمز همچنان تا حد زیادی بسته مانده و مذاکرات جزئی درباره برنامه هسته‌ای ایران هرگز آغاز نشده است. ایالات متحده دوباره محاصره بندرهای ایران را از سر گرفته و تهران نیز خواسته‌هایی مطرح کرده که دولت ترامپ رد کرده است. دولت آمریکا حتی چند بند کلیدیِ یادداشتِ ناکام را علنا پس گرفته؛ از جمله طرحی «با دست‌کم ۳۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی و توسعه» ایران، معافیت تحریمی برای فروش نفت و «گفت‌وگو» میان ایران و عمان درباره شیوه اداره تنگه هرمز. ترامپ امروز حتی پا را فراتر گذاشت و عمان را به‌خاطر گفت‌وگو با ایران درباره مدیریت این تنگه تهدید به بمباران کرد؛ تنگه‌ای که پیش‌تر ۲۰ درصد نفت جهان از آن عبور می‌کرد. ترامپ در گفت‌وگو با فاکس نیوز مدعی شد که اگر عمان «سر راه قرار بگیرد»، آمریکا «آن‌ها را به‌شدت بمباران خواهد کرد». او همچنین از ایران خواست «پرچم سفید تسلیم» را بالا ببرد و هم‌زمان ادعا کرد که نه انتخابات میان‌دوره‌ای پیش‌رو و نه گذر زمان، فشاری برای رسیدن به توافق بر او وارد نمی‌کند. ترامپ گفت: این روزنامه می‌افزاید که شش ماه پس از آن‌که با هماهنگی اسرائیل حملاتی را علیه ایران آغاز کرد و ۷۸ روز مانده به انتخاباتی که روشن می‌کند حزبش کنترل کنگره را حفظ می‌کند یا نه، ترامپ اکنون با همان نوع درگیریِ بی‌پایانی روبه‌رو شده که ادعا می‌کرد تنها خودش می‌تواند از آن پرهیز کند. نه راه‌حل نظامیِ آشکاری دیده می‌شود، نه گشایشی دیپلماتیک در افق پیداست و نه هزینه‌های اقتصادی و سیاسی در داخل آمریکا رو به کاهش گذاشته‌اند. ادامه این تقابل می‌تواند او را در حالی در راس جنگی نگه دارد که یکی از پایه‌های اصلی هویت سیاسی‌اش را تضعیف می‌کند. لی میرینگوف، مدیر مؤسسه افکار عمومی دانشگاه مارست، گفت جنگ به فرسایش اعتماد رای‌دهندگان به ترامپ کمک کرده و شاید در انتخابات میان‌دوره‌ای پیامدهای گسترده‌تری داشته باشد. او افزود: میرینگوف گفت مشکل برای ترامپ و جمهوری‌خواهان این است که بخش زیادی از چیزهایی که بر پایه آن‌ها انتخاب شد، ظاهرا محقق نشده؛ بنابراین حس می‌شود هیچ دلیل روشنی برای ورود به جنگ وجود نداشته، معلوم نیست اوضاع چگونه پیش می‌رود و هیچ نشانه‌ای هم از شیوه خروج دیده نمی‌شود؛ وضعیتی که دقیقا خلاف سیاست خوب عمل می‌کند. آنطور که در این گزارش آمده کاخ سفید بلافاصله به پرسش‌ها درباره پایان مهلت یادداشت تفاهم و تاثیر آن بر اهداف سیاسی رئیس‌جمهور پاسخ نداد. در همین حال، جایگاه کلی ترامپ با طولانی‌شدن جنگ رو به افول گذاشته و نکته قابل‌توجه آن است که نظرسنجی‌ها از فرسایش حمایت در میان جمهوری‌خواهان نیز خبر می‌دهند؛ همان پایگاهی که وفاداری شدیدش ستون قدرت سیاسی ترامپ بوده است. واشینگتن پست در ادامه می‌نویسد که یک نظرسنجی اکونومیست-یوگاو که هفته گذشته منتشر شد نشان داد میزان تأیید عملکرد ترامپ در میان جمهوری‌خواهان به ۷۹ درصد رسیده؛ پایین‌ترین سطح در دوره دوم او و ۱۵ واحد کمتر از سطحی که اندکی پس از بازگشتش به قدرت ثبت شده بود. سهم جمهوری‌خواهانی که عملکرد او را «شدیدا» تأیید می‌کنند حتی تندتر افت کرده و از ۶۸ درصد به ۴۸ درصد رسیده است. نظرسنجی واشینگتن پست-ایپسوس در ماه گذشته نیز نشان داد تنها ۱۵ درصد از آمریکایی‌ها عملکرد ترامپ را «شدیدا» تأیید می‌کنند؛ پایین‌ترین رقم ثبت‌شده در این نظرسنجی و نخستین باری که بیش از نیمی از حامیان ترامپ، او را فقط «تا حدی» و نه با شدت، تأیید می‌کنند. طبق گزارش این روزنامه البته کاهش‌ها را نمی‌توان فقط به جنگ ایران نسبت داد. رای‌دهندگان از تورم، قیمت بنزین و جنبه‌های دیگر ریاست‌جمهوری ترامپ نیز ناراضی‌اند، اما این مسائل به‌تدریج در هم تنیده شده‌اند. جنگ و اختلال ادامه‌دار در حمل‌ونقل نفت، معضل سیاست خارجی ترامپ را به مسئله‌ای اقتصادی و سیاسی در داخل آمریکا تبدیل کرده است. ترامپ همچنان اصرار دارد که پایان بن‌بست نزدیک است و امروز در گفت‌وگو با فاکس نیوز مدعی شد که آمریکا در حال گفت‌وگوهای محرمانه با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران است. سخنگوی سپاه پاسداران خیلی زود این ادعا را رد کرد. سرتیپ حسین موهبی گفت هیچ گفت‌وگویی میان مقام‌های سپاه و آمریکایی‌ها وجود ندارد و ادعای ترامپ را محصول «شکست و استیصال در جنگ» دانست. آلن ایر، دیپلمات پیشین عضو تیم مذاکره‌کننده آمریکا که توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ ایران را به سرانجام رساند، هم گفت جنگ از یک عملیات نظامی به کارزار فشار اقتصادی تغییر ماهیت داده؛ کارزاری که آمریکا امیدوار است با آن ایران را به تسلیم وادارد. آلن ایر، عضو برجسته دیپلماتیک در مؤسسه خاورمیانه، گفت: