کانال مخفی آمریکا برای مذاکره؛ ترامپ سراغ چه کسی رفت؟

ترامپ برای رسیدن به سپاه سراغ چه کسی رفت؟ این یک روایت ادعایی از یک کانال مخفی برای مذاکره ایران و آمریکاست. باراک راوید در آکسیوس که خود آن را افشاگری نامیده، ادعایی مطرح کرد: اینکه در اواسط ماه مه، مذاکره‌کنندگان آمریکایی که تلاش می‌کردند با ایران برای پایان دادن به جنگ به توافق برسند، با یک مشکل اساسی روبه‌رو شدند: آنها نمی‌توانستند مطمئن شوند افرادی که در طرف مقابل میز مذاکره نشسته‌اند، واقعاً از طرف سپاه پاسداران انقلاب اسلامی سخن می‌گویند یا نه. به همین دلیل، مقام‌های دولت ترامپ دست به اقدامی غیرمعمول زدند؛ آنها مذاکره‌کنندگان ایرانی را دور زدند و مستقیماً با سپاه تماس گرفتند. فردی که برای ایجاد این کانال ارتباطی انتخاب شد، نیچروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق، بود؛ کسی که یک امتیاز نادر داشت: اعتماد هم‌زمان رهبران آمریکا و سپاه. او مدعی‌ست که این ماجرا توسط سه منبع مطلع از جزئیات برای نخستین بار روایت شده، نشان می‌دهد مذاکره با کشوری که واشنگتن مطمئن نیست چه کسی واقعاً در آن تصمیم نهایی را می‌گیرد، تا چه اندازه پیچیده بوده است. آمریکا و ایران در نهایت به یک تفاهم‌نامه دست یافتند، اما این تفاهم‌نامه خیلی زود فروپاشید. در این گزارش آمده که مشکل اصلی دولت ترامپ، چه امروز و چه در هر مذاکره احتمالی در آینده، این خواهد بود که مطمئن شود با افرادی مذاکره می‌کند که واقعاً قدرت تصمیم‌گیری دارند. این مسئله به معنای یافتن میانجی‌هایی است که هم کاخ سفید و هم حکومت ایران به آنها اعتماد داشته باشند. پس از آتش‌بس ۸ آوریل و چند روز بعد از آن، برگزاری نشستی در اسلام‌آباد، آمریکا و ایران تلاش کردند برای پایان دادن به جنگ مذاکره کنند. در اوایل ماه مه، کاخ سفید احساس می‌کرد به توافق نزدیک شده است، اما ایران بیش از ۱۰ روز پاسخ خود را به تأخیر انداخت. راوید در این گزارش مدعی شده که مذاکره‌کنندگان کاخ سفید به این نتیجه رسیدند که مذاکره‌کنندگان ایرانی، یعنی محمدباقر قالیباف رئیس مجلس، و عباس عراقچی وزیر امور خارجه، اختیار لازم برای نهایی کردن توافق را ندارند و سپاه تصمیم‌نهایی را می‌گیرد. کاخ سفید متوجه شد برای ارتباط با رهبری سپاه به یک کانال پشتی نیاز دارد. حدود ۱۰ مه، تولسی گَبِرد، که در آن زمان مدیر اطلاعات ملی آمریکا بود، با بارزانی تماس گرفت. بر اساس گفته دو منبع مطلع از این تماس، گبرد به بارزانی گفت دولت آمریکا معتقد است او می‌تواند برای برقراری ارتباط با فرمانده سپاه کمک کند. بارزانی در دوران جنگ ایران و عراق در ایران زندگی کرده و در دانشگاه تهران تحصیل کرده بود. به گفته یکی از منابع، او به زبان فارسی مسلط است و با بسیاری از مقام‌های ارشد حکومت ایران، از جمله اعضای ارشد سپاه روابط شخصی دارد. برت مک‌گورک، که به‌عنوان مشاور خاورمیانه‌ای چهار رئیس‌جمهور آمریکا فعالیت کرده است، در گفت‌وگویی گفت: «نیچروان بارزانی حل‌کننده‌ای عمل‌گرا برای مشکلات است. در سراسر منطقه مورد احترام است. تقریباً همه را در تهران و واشنگتن می‌شناسد. وقتی کار گره می‌خورد، با او تماس می‌گیرید.» این منبع گفت گبرد برای بارزانی روشن کرده بود که این تماس با تأیید دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا، و جی‌دی ونس معاون رئیس‌جمهور انجام شده است. گبرد هم به بارزانی گفت کاخ سفید می‌خواهد بداند آیا سپاه با توافقاتی که قالیباف و عراقچی در حال مذاکره درباره آن هستند، موافق‌اند یا اینکه خواسته‌ها و پیشنهادهای دیگری دارند. بارزانی درخواست گبرد را پذیرفت. او با رابط‌های خود در سپاه تماس گرفت و گفت پیامی از دولت ترامپ دارد. یکی از منابع به نقل از بارزانی گفت: «اما من می‌خواهم مستقیماً با ژنرال وحیدی صحبت کنم.» آکسیوی در ادامه مدعی شده که ایرانی‌ها موافقت کردند؛ در ۱۴ مه، یکی از مقام‌های سپاه به دفتر بارزانی در اربیل، پایتخت اقلیم کردستان عراق، رفت و یک تلفن رمزگذاری‌شده برای برقراری تماس امن همراه داشت. بارزانی از سردار وحیدی پرسید آیا او با مذاکره‌کنندگان ایرانی هم‌نظر است یا نه. این ژنرال ایرانی پاسخ داد که موافق آنهاست. بر اساس ادعای یک منبع مطلع، وحیدی گفت: «من کاملاً از آنها حمایت می‌کنم و این همچنین موضع سپاه است. ما ترجیح می‌دهیم این بحران را از طریق مذاکره حل کنیم.» سه منبع، از جمله یک مقام کاخ سفید، گفتند بارزانی بلافاصله پس از گفت‌وگو با وحیدی با گبرد تماس گرفت و پاسخ طرف ایرانی را به او منتقل کرد. گبرد نیز موضوع را به کاخ سفید گزارش داد. بر اساس گفته یکی از منابع مطلع از مذاکرات محرمانه، دولت ترامپ پس از دریافت پاسخ ایران، پیشنهاد دیگری ارائه کرد. آمریکا از بارزانی خواست میزبان مذاکرات محرمانه میان مذاکره‌کنندگان ارشد آمریکایی و ایرانی در اربیل شود. بارزانی بار دیگر با ایرانی‌ها تماس گرفت و این پیشنهاد را منتقل کرد. به ادعای این منبع، ایرانی‌ها این پیشنهاد را کاملاً رد نکردند، اما درباره امنیت نگرانی داشتند. آنها معتقد بودند سازمان اطلاعات اسرائیل عوامل زیادی در اقلیم کردستان عراق دارد و نگران بودند. در نهایت، نشست اربیل هرگز برگزار نشد. منابع منطقه‌ای مطلع از موضوع می‌گویند میانجی‌های پاکستانی و قطری همچنان پیام‌هایی را میان آمریکا و ایران ردوبدل می‌کنند، اما این تلاش‌ها تاکنون پیشرفت قابل‌توجهی نداشته است. برخی از این منابع معتقدند پاکستانی‌ها برای ایجاد حس حرکت و شکستن بن‌بست، تصویری خوش‌بینانه‌تر از آنچه واقعاً در مذاکرات می‌گذرد ارائه می‌کنند. به گفته یک منبع مطلع، بارزانی اخیراً پیام‌هایی برای کاخ سفید فرستاده و پیشنهاد کرده است که برای ازسرگیری مذاکرات آمریکا و ایران کمک کند. با این حال، مک‌گورک معتقد است مشکل اصلی میانجی نیست. او گفت: «مسئله، سیاست ایران درباره تنگه [هرمز] است» و بعید است این سیاست «به این زودی‌ها تغییر کند.»