خودروهای چینی در خانه بی‌مشتری ماندند؛ خارج از مرزها رکورد می‌زنند

افت شدید تقاضا در بازار داخلی، خودروسازان چینی را بیش از گذشته به سمت صادرات هل داده؛ مسیری که حالا اروپا و ژاپن را زیر فشار گذاشته است. صنعت خودروسازی چین در بازارهای خارجی با سرعتی خیره‌کننده در حال پیشروی است؛ از اروپا گرفته تا جنوب‌شرق آسیا، خودروسازان چینی سهم بیشتری از بازار می‌گیرند و فشار بر شرکت‌های باسابقه‌ای مانند تویوتا و فولکس‌واگن را افزایش داده‌اند. اما در بازار داخلی چین، داستان کاملاً متفاوت است. فروش خودرو از اواخر سال گذشته به‌طور مداوم کاهش یافته؛ ضعف تقاضای مصرف‌کنندگان و چند سال رقابت شدید قیمتی باعث شده بزرگ‌ترین بازار خودروی جهان با ظرفیت تولید مازاد قابل‌توجهی روبه‌رو شود. رویترز می گوید خودروسازان بزرگ چینی مانند BYD، جیلی و چری مدت‌هاست سودای تبدیل شدن به بازیگران بزرگ جهانی را دارند، اما تحلیلگران و فعالان صنعت می‌گویند گسترش سریع حضور خارجی آن‌ها اکنون فقط از جاه‌طلبی نمی‌آید و بیش از گذشته به یک ضرورت اقتصادی تبدیل شده است. در شرایطی که تقاضای داخلی ضعیف مانده، خودروسازان چینی انگیزه بسیار بیشتری پیدا کرده‌اند تا روند ورود به بازارهای خارجی را که از قبل آغاز شده بود، سرعت دهند. چنین حرکتی فشار بیشتری بر رقبای اروپایی و ژاپنی وارد خواهد کرد؛ شرکت‌هایی که همین حالا هم برای رقابت با خودروهای برقی ارزان‌تر و از نظر فناوری پیشرفته چین با مشکل روبه‌رو هستند. بیل روسو مدیرعامل شرکت مشاوره‌ای اتوموبیلیتی در شانگهای می‌گوید: براساس داده‌های انجمن خودروهای سواری چین که روز سه‌شنبه منتشر شد، فروش خودرو در چین طی ماه جولای نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۰ درصد کاهش یافت و به ۱.۴۷ میلیون دستگاه رسید. این دهمین ماه متوالی کاهش فروش خودرو در بازار چین بود. در مقابل، صادرات خودرو با جهش ۸۸ درصدی به ۹۲۳ هزار دستگاه رسید. اگرچه این آمار خودروهای برندهای خارجی تولید شده در چین را نیز شامل می‌شود، روند کلی در میان خودروسازان داخلی هم مشابه است: کاهش دو رقمی فروش در بازار داخلی و رشد دو رقمی صادرات. کوی دونگ‌شو رئیس انجمن خودروهای سواری چین ضعف اخیر بازار را به بالا بودن قیمت سوخت ــ که تقاضا برای خودروهای بنزینی را کاهش داده ــ و ادامه رکود در بخش سدان‌های اقتصادی نسبت داد. در ابعاد بزرگ‌تر، وضعیت صنعت خودرو بازتابی از شرایطی است که در دومین اقتصاد بزرگ جهان جریان دارد. کارخانه‌های پررونق و رشد صادرات همچنان از اقتصاد چین حمایت می‌کنند، اما ضعف بازار مسکن و کاهش توان و تمایل مصرف‌کنندگان برای هزینه‌کردن، تقاضای داخلی را محدود کرده است. سیاست‌گذاران چینی با اقتصادی روبه‌رو هستند که بیش از آنچه بازار داخلی توان جذبش را دارد، تولید می‌کند. برای خودروسازان، بازارهای خارجی به مسیری هر روز مهم‌تر برای فروش این تولیدات اضافی تبدیل شده‌اند. در نیمه نخست امسال، فروش داخلی خودرو در چین نسبت به مدت مشابه سال قبل ۲.۳ میلیون دستگاه کاهش یافت؛ معادل افتی ۲۰ درصدی. برای درک بزرگی این عدد کافی است بدانیم ۲.۳ میلیون دستگاه تقریباً برابر با کل ثبت خودروهای نو در بازار داخلی ژاپن طی همین بازه است؛ ژاپنی که چهارمین بازار بزرگ خودروی جهان محسوب می‌شود. در همین مدت، صادرات خودرو چین در نیمه نخست سال ۷۱ درصد افزایش یافت. یوشیان دینگ تحلیلگر HSBC پیش‌بینی می‌کند تقاضای داخلی خودرو در چین احتمالاً از اواخر اوت تا سپتامبر، هم‌زمان با عرضه مدل‌های جدید، تثبیت شود و شاید روند بهبود را آغاز کند. با این حال، به گفته او احتمال یک بازگشت سریع و Vشکل پایین است. برای نمونه، BYD در هفت ماه نخست سال با کاهش ۳۵ درصدی فروش داخلی روبه‌رو شد، اما جهش ۷۹ درصدی فروش خارجی نسبت به سال قبل بخش بزرگی از این افت را جبران کرد. برزیل و بریتانیا در سال ۲۰۲۶ به بزرگ‌ترین بازارهای تک‌کشوری BYD در خارج از چین تبدیل شده‌اند. گسترش حضور جهانی چین، به‌ویژه برای ژاپن چالش بزرگی ایجاد کرده است. چین از سال ۲۰۲۳ عنوان بزرگ‌ترین صادرکننده خودرو در جهان را در اختیار دارد؛ جایگاهی که برای مدت طولانی در اختیار ژاپن بود. فشار خودروسازان چینی همین حالا هم در بازارهای مهم خارجی قابل مشاهده است. خودروسازان ژاپنی در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۱۲ درصد از بازار خودروهای سواری اروپا را در اختیار داشتند؛ سهمی که نسبت به چهار سال قبل تقریباً تغییری نکرده است. در همین فاصله، سهم خودروسازان چینی از بازار اروپا از تنها ۳ درصد به ۱۶ درصد رسیده است. داده‌های مربوط به ثبت خودروها نشان می‌دهد بخشی از این افزایش سهم به زیان خودروسازان اروپایی، کره‌جنوبی و آمریکایی تمام شده است. این فاصله در بازار خودروهای برقی حتی واضح‌تر است. برندهای چینی اکنون تقریباً یک‌چهارم محموله‌های خودروهای برقی اروپا را در اختیار دارند، در حالی که سهم خودروسازان ژاپنی کمی کمتر از ۵ درصد است. خودروسازان چینی همچنین بیش از گذشته از مدل صرفاً صادراتی فاصله گرفته‌اند و در حال ساخت کارخانه در اروپا هستند. گارشناسان پیش‌بینی می‌کنند برندهای چینی تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۲۰ درصد از کل بازار خودروهای سواری اروپا و ۲۹ درصد از بازار خودروهای برقی این قاره را در اختیار بگیرند.