۹۳۰ همت پول بانک‌ها منجمد شد؛ غول‌های برق در صدر بدهکاران

به گزارش زومان،‌ در حالی که با فرا رسیدن تابستان قطعی برق دوباره به جزء ثابت روزمره بسیاری از شهروندان تبدیل شده، در فهرست بزرگ‌ترین بدهکاران بانکی ایران نیز نام نیروگاه‌های تولید برق می‌درخشد. نام‌هایی که در بالای لیست بدهکاران ایستاده‌اند، صاحبان نیروگاه‌ها، مجتمع‌های پتروشیمی و هلدینگ‌های بزرگ‌اند؛ همان بنگاه‌هایی که قرار است موتور تولید و توسعه کشور باشند. بهار ۱۴۰۵ برای بانک‌ها با انباشته‌شدن ۹۳۰ هزار میلیارد تومان از پول‌های بازنگشته به پایان رسید. در شرایطی که همزمان، کمبود برق به یکی از ملموس‌ترین مشکلات روزمره مردم تبدیل شده است. این دو موضوع در کنار هم تصویری عمیق‌تر از بحران انرژی کشور ارائه می‌دهند. مطالبات غیرجاری، وام‌هایی هستند که بیش از دو ماه از موعد بازپرداختشان گذشته و وام‌گیرنده هنوز آن را بازپرداخت نکرده است. اگر مبلغ این وام‌ها درشت باشد، بانک‌ها موطف هستند لیست این بدهکاران را منتشر کنند. برخی از این بدهکاران حتی سال‌ها از موعد پرداخت قسط آن‌ها گذشته و نامشان هنوز در لیست بدهکاران وجود دارد. مجموع این مطالبات در ۲۲ بانک مورد بررسی تا پایان خرداد ۱۴۰۵ به حدود ۹۳۰ همت رسیده است؛پولی که باید پس از بازپرداخت، دوباره به بنگاه‌ها و خانوارها وام داده می‌شد، اکنون در ترازنامه بانک‌ها منجمد شده است. برای اینکه تصویر ملموس‌تری از این رقم داشته باشیم می‌توان تصور کرد که ٨٧ میلیون ایرانی هر یک ١٠ میلیون تومان وام دریافت کرده باشند و هیچ مبلغی از آن را بازپرداخت نکرده باشند. بانک دولتی صنعت و معدن به‌تنهایی حدود ۵۰۵ همت از این رقم را در اختیار دارد؛ بیش از نیمی از کل مطالبات غیرجاری بانک‌های بررسی‌شده. پس از آن، بانک‌های تجارت، اقتصاد نوین، مسکن و شهر قرار دارند. با این‌ حال، تصویر موجود هنوز کامل نیست. آمار بانک‌هایی مانند ملی، سپه و صادرات - سه بازیگر بزرگ شبکه بانکی - در این مجموعه وجود ندارد و آمار آن‌ها منتشر نشده است. بنابراین ۹۳۰ همت نه صورت‌حساب نهایی نظام بانکی، بلکه تنها بخش آشکارشده آن است. مجموع مطالبات غیر جاری (میلیارد تومان) توليد برق ماهتاب كهنوج گروه ذينفعی مستقل واگن‌سازی تهران صندوق بازنشستگی صنعت نفت صنايع فيلم و كاغذ آريا گروه توسعه اقتصاد ملل صنايع پتروشيمی خليج فارس توسعه تجاری پرتو آبی آكام مادر تخصصی بازرگانی دولتی ايران پايانه صادرات محصولات كشاورزی روماك گستر پارس خدمات بازرگاني و صنايع غذايی آسان انديشان شفق (خونه به خونه) گروه سرمایه‌گذاری تولیدی و بازرگانی میامی نگین تیسان گروه تجمعی آمايش داده‌های صدف انرژی گستر سينا (هلدينگ بنياد) مطالبات غیرجاری این ۲۲ بانک در مقایسه با خرداد ۱۴۰۴ حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است؛ بازه‌ای که اقتصاد ایران چندین ماه جنگ و محاصره اقتصادی و افزایش شدید تورم را از سر گذراند. اما پشت این میانگین، جهش‌هایی بسیار بزرگ‌تر پنهان شده‌اند. مطالبات غیرجاری بانک رفاه کارگران از حدود ۳۹۰ میلیارد تومان به بیش از ۶.۵ همت رسیده؛ رشدی نزدیک به ۱۶۰۰ درصد در یک سال. نام اصلی در این پرونده، صنایع پتروشیمی خلیج فارس است؛ یکی از بزرگ‌ترین هلدینگ‌های پتروشیمی کشور که زنجیره‌ای از مجتمع‌های تولیدی و شیمیایی را مدیریت می‌کند. در بانک اقتصاد نوین نیز مطالبات غیرجاری بیش از ۳۰۰ درصد رشد کرده و به حدود ۷۸ همت رسیده است. بزرگ‌ترین بدهکار این بانک، سرمایه‌گذاری اهداف است؛ بازوی سرمایه‌گذاری صندوق‌های بازنشستگی کارکنان صنعت نفت که دارایی‌های آن از نفت و گاز تا پتروشیمی و نیروگاه گسترده شده‌اند. اهداف باید برای تأمین مستمری بازنشستگان صنعت نفت ثروت ایجاد کند، اما اکنون نامش در سوی دیگر ترازنامه، در میان بدهکاران بزرگ دیده می‌شود. مطالبات غیرجاری بانک‌های شهر، مسکن و تجارت نیز در یک سال تقریباً ۲ برابر شده است. بزرگ‌ترین بدهکاران آن‌ها به ‌ترتیب واگن‌سازی تهران، گروه قطعه‌سازی عظام و هلدینگ گل‌گهر هستند؛ سه مجموعه فعال در حمل‌ونقل ریلی، قطعه‌سازی خودرو و زنجیره معدن و فولاد. فهرست ۱۰ بدهکار بزرگ بیش از هر چیز به نقشه صنعت انرژی ایران شباهت دارد. چهار شرکت این لیست مستقیماً در تولید برق فعال‌اند. تولید برق ماهتاب کهنوج با ۷۱ همت بدهی معوق در صدر بدهکاران بانکی ایستاده است؛ شرکتی که مالک نیروگاه شوباد در جنوب کرمان است. پس از آن، تولید برق خوزستان غدیر با ۲۸ همت قرار دارد؛ یکی از شرکت‌های زیرمجموعه گروه سرمایه‌گذاری برق و انرژی غدیر. نیروگاهی سیکل ترکیبی کرمانیان با ۲۷ همت، سازنده نیروگاه سمنگان در کرمان است. ساخت و بهره‌برداری انرژی نوین سبا نوین نیز با ۱۵ همت بدهی، کارفرمای توسعه نیروگاه سیکل ترکیبی کاشان بوده است. پس از نیروگاه‌ها، سرمایه‌گذاری اهداف با ۳۵ همت و پتروشیمی ایلام با ۲۲ همت قرار دارند. پتروشیمی ایلام، مجتمع بزرگی است که محصولاتی مانند پلی‌اتیلن تولید می‌کند. مجتمع فولاد و ذوب‌آهن ازنا با ۲۴ همت، سیمان خاکستری نی‌ریز با ۲۱ همت، و گروه قطعه‌سازی خودروی عظام با ۱۹ همت، و صنایع شیشه آذرجام با ۱۴ همت، دیگر نام‌های این فهرست‌اند. البته یک بار دیگر باید توجه کرد که بدهکاران بزرگ بانک‌های سپه، ملی و صادرات هنوز معرفی نشده‌اند. حضور پررنگ هلدینگ‌های بزرگ بخش انرژی و به ویژه نیروگاه‌ها در لیست بدهکاران بانکی نشان می‌دهد این بخش نه تنها با ناترازی در تولید مواجه است که باعث خاموشی‌های این روزها شده، بلکه از نظر مالی نیز با ناترازی دست و پنجه نرم می‌کند. کارشناسان می‌گویند این ناترازی مالی اتفاقا یکی از دلایل مهم ناترازی در تولید است. مرکز پژوهش‌های مجلس سال گذشته در گزارشی نوشت: طبق این گزارش، یکی از مهم‌ترین دلایل این موضوع تعرفه‌های دستوری برق است که اختلاف زیادی میان درآمد با هزینه‌های تولید ایجاد می‌کند. در نهایت این بحران مالی می‌تواند بحران تولید انرژی را بیش از پیش تشدید کند.