توضیح شورای رقابت درباره قراردادهای جدید فروش خودرو

در هفته‌های اخیر برخی خریداران خودرو با قراردادهایی روبه‌رو شده‌اند که عنوان آن‌ها دیگر «پیش‌فروش» نیست و به‌جای آن از عبارت «مشارکت در تولید» استفاده می‌شود. همین تغییر عنوان باعث شده این پرسش شکل بگیرد که آیا قوانین فروش خودرو عوض شده است؟ پاسخ شورای رقابت این است: خیر، قانون جدیدی تصویب نشده؛ اما نوع قرارداد بعضی خودروسازان تغییر کرده است. سپهر دادجوی توکلی سخنگوی شورای رقابت به مهر می‌گوید: قراردادهای مشارکت در تولید از نظر قانونی مجازند، اما با پیش‌فروش تفاوت مهمی دارند و ممکن است حمایت کمتری از خریدار در برابر افزایش قیمت‌ها ایجاد کنند. در قرارداد پیش‌فروش، خریدار مبلغی را پرداخت می‌کند تا خودرو در زمان مشخصی به او تحویل داده شود. در این نوع قرارداد، مصوبه شماره ۴۷۳ شورای رقابت تا حد زیادی از مصرف‌کننده در برابر افزایش قیمت‌ها حمایت می‌کرد. اما در قرارداد مشارکت در تولید، خریدار فقط منتظر تحویل خودرو نیست؛ از نظر حقوقی، او در فرآیند تولید و نتایج مالی آن نیز شریک محسوب می‌شود. به زبان ساده، اگر هزینه‌های تولید افزایش پیدا کند یا قیمت نهایی تغییر کند، ممکن است خریدار نتواند مانند قرارداد پیش‌فروش به همان میزان از حمایت‌های قبلی استفاده کند. یعنی قیمت خودرو می‌تواند بیشتر از انتظار خریدار شود؟ احتمال آن وجود دارد. شورای رقابت هشدار داده که در قراردادهای مشارکت در تولید، شرایط افزایش قیمت باید با دقت بیشتری بررسی شود. بنابراین خریدار نباید فقط به مبلغ اولیه یا زمان تحویل توجه کند؛ بلکه لازم است بندهای مربوط به قیمت نهایی، نحوه محاسبه افزایش هزینه‌ها، سود مشارکت، زمان تحویل و شرایط انصراف را نیز بخواند. شورای رقابت این قراردادها را ممنوع کرده است؟ خیر. سخنگوی شورای رقابت تأکید کرده که شورا نه مصوبه تازه‌ای برای ممنوعیت این قراردادها صادر کرده و نه قصد ابطال آن‌ها را دارد. دلیل ورود شورای رقابت، افزایش شکایت‌های خریداران بوده است. برخی مصرف‌کنندگان تصور می‌کردند قراردادی مشابه پیش‌فروش امضا کرده‌اند، اما بعداً متوجه شده‌اند شرایط حقوقی آن متفاوت بوده است. به همین دلیل، شورا از خودروسازان خواسته است تمام شرایط قراردادهای مشارکت در تولید را به‌صورت روشن و شفاف در متن قرارداد درج کنند. مهم‌ترین نکته این است که خریدار ابتدا عنوان دقیق قرارداد را بررسی کند. اگر قرارداد از نوع مشارکت در تولید است، باید مشخص شود: اگر پاسخ این پرسش‌ها در قرارداد روشن نباشد، خریدار ممکن است هنگام تحویل با هزینه‌هایی روبه‌رو شود که در زمان ثبت‌نام انتظار آن‌ها را نداشته است. چرا خودروسازان به این نوع قرارداد روی آورده‌اند؟ بر اساس توضیحات شورای رقابت، بخشی از خودروسازان در ماه‌های اخیر شیوه فروش خود را از پیش‌فروش به مشارکت در تولید تغییر داده‌اند. در این مدل، بخشی از ریسک افزایش هزینه‌های تولید می‌تواند به خریدار منتقل شود. همین موضوع باعث شده شورای رقابت نسبت به آثار مالی این قراردادها برای مصرف‌کنندگان هشدار دهد.