نقره در مسیر رکورد تاریخی؛ قهوه و چای ارزان می‌شوند

به گزارش زومان، در سه ماه گذشته تقریبا روزی نبوده که خبری از افزایش شدید قیمت یک کالا در نقطه‌ای از جهان شنیده نشود. بسته شدن هرمز بسیاری از بازارها را مختل کرد. فقط نفت نبود که به سرعت گران شد. بلکه انواع کالاهای کوچک و بزرگ دیگر نیز گرانی را تجربه کردند. گزارش بانک جهانی تصویر روشنی از وضعیت کامودیتی‌ها (Commodity) ارائه داده است. منظور از کامودیتی‌ها معمولا کالاهای پایه یا مواد خام است که در سه دسته کشاورزی (شامل گندم، برنج، روغن‌ گیاهی و چوب)، معدنی (شامل طلا و نقره و فلزات دیگر) و انرژی (شامل نفت و گاز و زغال‌سنگ) تقسیم‌بندی می‌شوند. این کالاهای پایه محرک اصلی ثبات یا بی‌ثباتی در اقتصاد کشورها هستند و نوسانات قیمت آن‌ها می‌تواند امنیت اقتصادی کشورها را مختل کند. این گزارش پیش‌بینی می‌کند که شاخص قیمت کالاهای بانک جهانی در سال جاری میلادی ۱۶ درصد افزایش یابد که بالاترین سطح افزایش از سال ۲۰۲۲ – یعنی پس از جنگ روسیه و اوکراین – خواهد بود. این وضعیت یک تورم کلی در سطح جهان ایجاد خواهد کرد. با این حال ایران هم از این پیامدها دور نخواهد بود. طبق آمارهای بانک جهانی، در مارس ۲۰۲۶ یعنی ماه نخست جنگ ایران و بسته شدن هرمز، شاخص قیمت کامودیتی‌ها نسبت به ماه قبل ۲۶.۴ درصد رشد کرده است. رقمی که بیشترین رشد ماهانه قیمت از ژانویه ۱۹۷۴ – زمان جنگ اعراب و اسرائیل - محسوب می‌شود. موتور محرک این وضعیت، بخش انرژی است؛ قیمت نفت، گاز و زغال‌سنگ پس از شروع جنگ ۴۱.۶ درصد گران‌تر شد تا بزرگ‌ترین شوک نفتی تاریخ رقم بخورد. با این حال سایر کامودیتی‌ها نیز از ترکش‌های جنگ در امان نماندند. پس از انرژی بیشترین رشد قیمت ماهانه مارس ۲۰۲۶ در گروه‌های زیر رقم خورده است: در این بین رشد قیمت کودهای شیمیایی با اختلاف از سایر کامودیتی‌های غیر انرژی بیشتر بوده است. در این بین نکته جالب توجه افت ۳.۶ درصدی شاخص قیمت فلزات گران‌بها (طلا، نقره و پلاتینیوم) در اوج تنش‌ها است. این فلزات اوایل سال ۲۰۲۶ افزایش قیمت چشم‌گیری را تجربه کردند، اما این روند با تشدید درگیری‌ها فروکش کرد. بانک جهانی این «الگوی غیر معمول» را به دلیل فروکش کردن هیجانات سفته‌بازانه و تاثیر نرخ بهره دانسته است؛ هرچند این آرامش پایدار نخواهد بود. چشم‌انداز بانک جهانی برای ماه‌های آتی نشان‌دهنده تداوم افزایش قیمت‌هاست که در این بین بیشترین رشد قیمت مربوط به گروه‌های زیر خواهد بود: طبق این گزارش پیش‌بینی می‌شود فلزات گرانبها با رشد سالانه ۴۲.۴ درصدی، رکورد تاریخی جدیدی ثبت کنند؛ به طوری که قیمت نقره ۷۵.۹ درصد، پلاتینیوم ۵۲.۵ درصد و طلا ۳۶.۶ درصد نسبت به سال ۲۰۲۵ افزایش یابد. دلایل مهم رشد ارزش این فلزات در ماه‌های آتی، تداوم نااطمینانی‌های ژئوپولیتیک، تقاضای زیاد بانک‌های مرکزی کشورها برای طلا و افزایش تقاضای صنعتی برای نقره و پلاتین است. همچنین با رشد قیمت بالای کودهای شیمیایی و مواد خوراکی، در سال آتی، میتوان گفت قیمت غذا در جهان به طور کلی افزایشی خواهد بود. البته در سمت دیگر پیش‌بینی می‌شود قیمت نوشیدنی‌ها (چای، قهوه و کاکائو) در سال جاری ۳۰.۱ درصد ارزان‌تر از سال ۲۰۲۵ باشد. ایران در این کارزار جهانی، دو روی سکه را تجربه می‌کند. از یک سو، کالاهای استراتژیکی همچون ذرت دامی، دانه سویا، روغن و گندم و جو و برنج که در صدر لیست واردات ایران قرار دارند، بین ۲ تا ۴ درصد گران‌تر از سال گذشته خواهند بود و همین موضوع می‌تواند باعث افزایش قیمت محصولات دامی و روغن در ماه‌های آتی شود. از سوی دیگر مهم‌ترین محصولات صادراتی ایران کامودیتی‌هایی هستند که رشد قیمت قابل توجهی خواهند داشت: در شرایط عادی این رشد قیمت احتمالا می‌توانست درآمد صادراتی کشور را با رشد قابل توجهی همراه کند. با این حال، محاصره دریایی، آسیب به برخی صنایع مهم کشور در طول جنگ و ضعف تولید ناشی از شرایط اقتصادی، می‌تواند مانعی برای افزایش درآمدهای صادراتی باشد. در نهایت تنش‌های اخیر در خاورمیانه یک شوک تاریخی به بازارهای کالا محسوب می‌شود که ابعاد آن تنها به نفت محدود نمی‌ماند. بانک جهانی در پیش‌بینی‌های خود فرض را بر این گذاشته که تردد در تنگه هرمز تا سه ماه پایانی سال ۲۰۲۶ (پایان تابستان) به سطح پیش از جنگ بازگردد؛ فرضیه‌ای که اگر محقق نشود، فشار تورمی شدیدتری را به اقتصاد جهانی تحمیل خواهد کرد. یکی از سهمگین‌ترین نتایج این وضعیت، به خطر افتادن امنیت غذایی در مقیاس وسیع است. طبق اعلام برنامه جهانی غذا، تداوم افزایش قیمت‌ها می‌تواند ۴۵ میلیون نفر دیگر را در سال ۲۰۲۶ به سمت ناامنی غذایی حاد سوق دهد و یک بحران انسانی جهانی را رقم بزند.