زنان پنهان‌شده در سایه جنگ

مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور اعلام کرد: به طور میانگین، از هر ۴.۵ خانوار در ایران، سرپرستی یک خانوار بر عهده یک زن است. وی همچنین افزود که شرایط جنگی منجر به اختلال، تعلیق یا توقف کامل ۲۹۷۵ فرصت شغلی برای زنان سرپرست خانوار شده است.

یکی از زنان سرپرست خانوار که پس از اخراج از محل کار خود به خیاطی برای تأمین معاش روی آورده است، با لحنی پر از اندوه می‌گوید: «از روزی که بیکار شدم، صبح تا شب مشغول این کار هستم. شانه و گردنم دیگر توان ندارند. از شوهرم به دلیل اعتیادش طلاق گرفته‌ام و حالا علاوه بر تأمین هزینه‌های زندگی باید به فکر درمان پسر هفت‌ساله‌ام و اجاره خانه‌ای باشم که مهلتش در حال اتمام است.»

### افزایش تعداد زنان سرپرست خانوار و کاهش حمایت‌ها
مریم خاک‌رنگین، مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور، با اشاره به آمار زنان سرپرست خانوار گفت: «تعداد زنان سرپرست خانوار تحت پوشش سازمان بهزیستی به ۲۸۴ هزار و ۱۷۳ نفر رسیده که نسبت به سال گذشته هزار نفر افزایش داشته است. این در حالی است که پوشش حمایتی از این افراد توسط سازمان بهزیستی و کمیته امداد امام خمینی(ره) حدود ۱۵ درصد کاهش داشته است.»

وی افزود: «طبق تحلیل‌های کارشناسی، ما با تغییرات قابل‌توجهی در ساختار و نیازهای این جمعیت مواجه هستیم. سهم زنان سرپرست خانوار از کل خانوارهای ایرانی به ۲۲.۵ درصد رسیده است که نشان‌دهنده رشد ۱۲۱ درصدی نسبت به دهه گذشته است. این افزایش، فشار مضاعفی بر خدمات حمایتی وارد کرده است.»

### تغییر الگوی سرپرستی خانوار
خاک‌رنگین با اشاره به تغییر دلایل سرپرستی خانوارها گفت: «علت اصلی سرپرستی خانوار از فوت همسر به طلاق تغییر یافته است. در بازه زمانی ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ سهم طلاق در میان پذیرش‌های جدید از ۳۰ درصد به ۳۸ درصد رسیده است. این تغییر نشان می‌دهد که زنان سرپرست خانوار علاوه بر مستمری، به خدمات تخصصی مددکاری اجتماعی، مشاوره‌های حقوقی و روان‌شناختی نیاز دارند.»

وی همچنین به کاهش میانگین سنی زنان سرپرست خانوار اشاره کرد و گفت: «میانگین سن ورودی‌های جدید از ۴۲ سال به ۴۰ سال کاهش یافته و وضعیت معیشتی این زنان نیز وخیم‌تر شده است. میانه دهک درآمدی این افراد از دهک ۳ به دهک ۲ سقوط کرده است.»

### تأثیر جنگ بر وضعیت اشتغال و معیشت
مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور درباره تأثیر جنگ بر وضعیت زنان سرپرست خانوار گفت: «در طی این مدت ۲۹۷۵ فرصت شغلی این زنان به دلیل شرایط جنگی دچار اختلال یا توقف شده است. سازمان برنامه‌هایی برای بازتوانی حرفه‌ای و بازگشت سریع این افراد به چرخه اقتصادی تدوین کرده است تا از فروپاشی معیشتی خانواده‌ها جلوگیری شود.»

وی به چالش‌های پنهان اشتغال اشاره کرد و افزود: «بخش قابل توجهی از زنان سرپرست خانوار در مشاغل پاره‌وقت و غیررسمی فعالیت دارند که آمار دقیقی از آن‌ها در دست نیست. این مشاغل بیشترین آسیب را در شرایط جنگی متحمل شده‌اند. برای حمایت از این گروه، ۱۲۱ میلیارد تومان اعتبار به استان‌ها اختصاص داده شده است.»

### معضلات چندبعدی زنان سرپرست خانوار
خاک‌رنگین با اشاره به معضلات زنان سرپرست خانوار در شرایط جنگی گفت: «این مشکلات از یک چالش معیشتی به یک بحران چندبعدی تبدیل شده است. مهم‌ترین این معضلات شامل ناپایداری مشاغل، دشواری در نظارت تحصیلی و مراقبتی فرزندان، و فرسودگی روانی ناشی از تأمین امنیت روانی خانواده و تأمین معیشت است.»

وی در ادامه افزود: «برای کاهش این مشکلات، مستمری‌ها همچنان پرداخت می‌شود و طرح‌های حمایتی تکمیلی نیز در دست تدوین است. در حوزه تحصیلی، طرح "بازگشت به تحصیل" اجرایی شد که طی آن ۵۸۷ دانش‌آموز از این خانواده‌ها مجدداً به مدارس بازگشتند. همچنین خدمات سلامت روان به صورت رایگان در اختیار این زنان قرار گرفته است.»

خاک‌رنگین در پایان تأکید کرد: «حمایت از زنان سرپرست خانوار به‌ویژه در شرایط جنگی، در واقع حمایت از کل خانواده است. با این حال، باید اذعان کنیم که نیازها همچنان فراتر از امکانات موجود است.»