خیز به سمت بقا؛ اثر تورم ۷۳ درصدی بر سبد خرید مردم

به گزارش زومان، وقتی قیمت کالاها با سرعت بالا می‌رود، اولین چیزی که تغییر می‌کند، رفتار روزمره مردم است. آمارهای تازه اقتصادی تصویری شفاف از این تغییر اجباری را نشان می‌دهد. تورم نقطه به نقطه، یعنی میزان افزایش قیمت‌ها نسبت به ماه مشابه در سال گذشته، در فروردین ماه به ۷۳.۵ درصد رسید. این عدد را مرکز آمار منتشر کرده است. در این شرایط خانواده‌ها قبل از هر چیز خریدهای غیرضروری را کنار می‌گذارند، مقدار خریدشان را کمتر می‌کنند و بیشتر حواسشان به تامین حداقل‌ها می‌رود. در فروردین، اجاره‌بها با رشد ۳۱ درصدی کمترین افزایش را میان هزینه‌های اصلی خانوار داشت. اما فشار واقعی جای دیگری بود؛ بازار خوراکی‌ها. قیمت مواد غذایی و آشامیدنی به‌طور متوسط بیش از ۱۰۰ درصد رشد کرده است. یعنی خیلی از کالاهایی که پارسال با ۱۰۰ هزار تومان خریده می‌شد، حالا بالای ۲۰۰ هزار تومان قیمت دارد. این جهش فقط روی کاغذ نیست؛ مستقیم خودش را در سبد خرید مردم نشان می‌دهد. وقتی هزینه غذا دو برابر می‌شود، خانواده‌ها ناچارند از تعداد خریدها کم کنند، بعضی اقلام را حذف کنند یا به سراغ گزینه‌های ارزان‌تر بروند. داده‌های شاپرک تصویر جالبی از بازار نشان می‌دهد. میانگین ارزان‌ترین خریدهای فروشگاهی(۱۰ درصد کف) حدود ۹ هزار تومان ثبت شده؛ رقمی در حد خرید یک آدامس، یک نخ سیگار یا چند قلم کالای خیلی ساده. در سمت مقابل، میانگین گران‌ترین خریدها(۱۰ درصد بالایی) به حدود ۴ میلیون تومان رسیده است. این یعنی فاصله میان خریدهای کوچک و بزرگ به ۴۲۴ برابر رسیده؛ شکافی که نسبت به سال‌های قبل بیشتر هم شده است. سال گذشته این فاصله ۳۶۴ برابر بود. فاصله میان خریدهای ارزان و گران هر سال عمیق‌تر می‌شود. میانگین هر خرید فروشگاهی حالا به ۵۴۴ هزار تومان رسیده است. این عدد سال گذشته حدود ۳۱۸ هزار تومان بود. در نگاه اول شاید به نظر برسد مردم کالاهای باکیفیت‌تری می‌خرند، اما واقعیت برعکس است. رشد مبلغ خریدها حتی به پای سرعت تورم هم نرسیده؛ یعنی مردم پول بیشتری پرداخت می‌کنند اما کالاهای ارزان‌تر و کمتری به خانه می‌برند. رشد خریدها ۷۱ درصد است اما نرخ تورم ۷۳.۵ درصد. در حقیقت مردم به سمت کالاهای ارزان‌تر حرکت کردند تا از خود در برابر تورم محافظت کنند به زبان ساده، فاکتور خرید بزرگ‌تر شده اما سفره کوچک‌تر. این تغییر رفتار در فروشگاه‌های اینترنتی شدیدتر است. میانگین کل خریدهای آنلاین به ۲ میلیون و ۲۵ هزار تومان رسیده، رشد این عدد تنها ۲۹ درصد بوده؛ رقمی که فاصله زیادی با تورم ۷۳.۵ درصدی دارد. به عبارت دیگر، مردم در فروشگاه‌های مجازی سراغ کالاهایی رفته‌اند که ارزان‌تر بوده و بدین شکل بخش قابل توجهی از سبد، احتمالا حذف شده است. چرا که مثلا کالاهای دیجیتال و لوازم خانگی به اندازه یا بیشتر از تورم حرکت کرده‌اند و اگر سهم قابل توجهی از خریدهای اینترنتی مردم داشتند، ارزش تراکنش‌ها تا این حد پایین نمی‌ماند. خریدهایی که زمانی بیشتر برای تنوع، رفاه یا کالاهای غیرضروری انجام می‌شد، حالا عقب نشسته است. برای درک عمق این اتفاق، کافی است به گذشته نگاه کنیم. فروردین پارسال ارزش خریدهای اینترنتی رشد ۴۹ درصدی داشت؛ یعنی مردم هنوز میل و توان بیشتری برای خرج کردن داشتند چرا که تورم ۳۸.۹ درصد بود. اما امسال شرایط فرق کرده است. شیفت خریدهای اینترنتی به سمت کالاهای ارزان‌تر، رشد شدید هزینه غذا و بزرگ‌تر شدن شکاف خریدهای کوچک و بزرگ، همگی نشان می‌دهد فشار تورم فقط قیمت‌ها را تغییر نداده؛ سبک زندگی مردم را هم عوض کرده است.